Artykuły / Kwas foliowy - wpływ na płodność i rozwój płodu

Kwas foliowy - wpływ na płodność i rozwój płodu

Kwas foliowy to witamina z grupy B, nazywana folacyną, witaminą M czy B9, która ściśle wiąże się z właściwym przebiegiem ciąży oraz korzystnie wpływa na rozwój dziecka. Należy także do wymienianych czynników wpływających bezpośrednio na płodność. Zaleca się jego spożycie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn starających się o potomstwo.

Kwas foliowy jako koenzym bierze udział w wielu procesach biochemicznych zachodzących w naszym organizmie, między innymi: w metabolizmie kwasów nukleinowych, w syntezie puryn i pirymidyn, w metabolizmie niektórych aminokwasów oraz procesie krwiotwórczym. Jego biologicznie aktywną formą jest tetrahydrofolian.

Dieta przyszłych mam powinna obfitować w naturalne źródła kwasu foliowego oraz obejmować jego suplementację określoną dawką zgodnie z zaleceniami. Suplementacja jest wymagana, ponieważ foliany występujące w żywności łatwo ulegają rozkładowi podczas obróbki termicznej i przechowywania nawet do 90% i w związku z tym mogą wchłaniać się tylko w 50%.

Płodność kobiety i mężczyzny a kwas foliowy 

próbie na kobietach mających problem z zajściem w ciążę potwierdzono tezę, że ich całodzienne racje pokarmowe nie spełniały zalecanego zapotrzebowania na kwas foliowy. Jednocześnie w programie NHS II dowiedziono w badaniach, że spożycie kwasu foliowego w dawce nie mniejszej niż 700µg jest istotne dla poprawy owulacji i zdolności do poczęcia. Ryzyko obniżenia płodności owulacyjnej malało nawet do 50%. W obserwacjach klinicznych zauważono również zależność między podawaniem kwasu foliowego a reakcją jajników na impulsy FSH. Potwierdzono, że jest ona niższa przy obniżonej podaży tej witaminy.

Co ciekawe w odniesieniu do mężczyzn regularnie przyjmowany kwas foliowy w połączeniu z cynkiem podnosi jakość nasienia. W badaniu na grupie płodnych i niepłodnych mężczyzn podawano im cynk i kwas foliowy. Zaobserwowano wzrost liczby plemników wyższy niż w przypadku suplementacji wyłącznie cynkiem. W grupie mężczyzn niepłodnych zaobserwowano wzrost liczby nasienia o 74%.


 

Rozwój dziecka - zalety kwasu foliowego

Kwas foliowy jest niezwykle ważnym składnikiem diety zarówno dla matki, jak i dla dziecka. W przypadku dziecka obniża ryzyko wystąpienia u niego wad ośrodkowego układu nerwowego oraz wad zaporowych układu moczowego, a także wad serca. Odpowiedni poziom folianów w diecie matki oraz ich uzupełnianie warunkuje prawidłowy rozwój cewy nerwowej już w pierwszym miesiącu trwania ciąży. Ich niedobór może skutkować także zahamowaniem wzrostu płodu oraz wadami cewy nerwowej (deformacja czaszki, czy kręgosłupa – jako najcięższe wady wymienia się: bezmózgowie i przepukliny mózgowo-rdzeniowe). Ponadto pozytywnie wpływa na wagę i właściwy rozwój noworodków oraz ich samopoczucie.

 

Kobiety w ciąży 

W odniesieniu do kobiet w ciąży zmniejsza ryzyko wystąpienia u nich anemii, niedokrwistości megaloblastycznej, ponieważ wpływa na procesy krwiotwórcze. Zmniejsza także możliwość wystąpienia powikłań, takich jak: poronienia nawracające, stan przedrzucawkowy, czy hipotrofia płodu.

Ponadto niedobór kwasu foliowego może powodować u kobiet w ciąży zaburzenia trawienia, osłabienie wchłaniania składników odżywczych, depresję, nadmierną drażliwość oraz zaburzenia ze strony układu krwiotwórczego. Uważa się również, że zbyt niski jego poziom może sprzyjać rozwojowi miażdżycy, przez co podwyższa ryzyko wystąpienia chorób takich jak: udar czy choroba niedokrwienna serca oraz niektórych chorób neurodegenaracyjnych i nowotworów.

 

Dawka kwasu foliowego

Według wcześniejszych zaleceń zespołu ekspertów każda kobieta w wieku koncepcyjnym powinna spożywać kwas foliowy w dawce 0.4mg na dobę. Taka ilość kwasu foliowego w dużej mierze zapobiega bowiem wadom cewy nerwowej u dziecka, w tym bezmózgowiu i rozszczepowi kręgosłupa oraz obniża możliwość wystąpienia wad wynikających z niedoboru kwasu foliowego według badań o około 72%. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego z 2014r. mówią o stałej suplementacji kwasu foliowego co najmniej 6 tygodni przed koncepcją oraz do czasu zakończenia organogenezy. W przypadku kobiet, u których w przebiegu ciąży wystąpiły podobne wady u dziecka, ta dawka jest wyższa i wynosi do 4mg na dobę.

Podawanie kwasu foliowego w zbyt dużej dawce może maskować skutki niedoborów witaminy B12 i opóźniać rozpoznanie i leczenie objawów neurologicznych. W przypadku badanych dawek metafoliny nie potwierdzono takiego efektu działania (Fekete K., Berti C., Cetin I., [et al.], Perinatal folate supply: relevance in health outcome parameters. Matern Child Nutr. 2010, 6, 23-38.) Ponadto niektóre badania wskazują na związek długotrwałego niekontrolowanego podawania dużych dawek kwasu foliowego z ryzykiem występowania niektórych nowotworów - rak piersi, jelita grubego (Sikorska-Zimny K., Występowanie oraz wpływ kwasu foliowego na organizm ludzki, 2013,). W tym przypadku wydaje się być korzystne podawanie innych form aktywnych kwasu foliowego w celu obniżenia niekorzystnych efektów działania kwasu foliowego.

Nie zmienia to jednak stanowiska, że zarówno w okresie przygotowania do ciąży, podczas jej trwania i w okresie karmienia zaleca się przyjmowanie ustalonych dawek kwasu foliowego w preparatach jedno- lub wieloskładnikowych. W gotowych preparatach doustnych można spotkać zarówno jedną formę kwasu foliowego lub foliany złożone (kwas foliowy plus jego aktywna forma).

W przypadku stwierdzenia niedokrwistości, u osób palących, otyłych, stosujących leki z grupy przeciwpadaczkowych oraz antykoncepcję hormonalną, a także ze zdiagnozowaną hiperhomocysteinemią, spożywana należy rozważyć podanie wyższej dawki dziennej kwasu foliowego. 

Należy zawsze pamiętać, że decyzję o wyższej dawce kwasu foliowego powinien podjąć lekarz. 

 

Źródła kwasu foliowego

Kwas foliowy naturalnie występuje w warzywach liściastych (szpinak, sałata, kapusta, brukselka), w fasoli, w grochu, drożdżach, awokado, orzechach, nasionach, pełnych ziarnach zbóż, słoneczniku, pomidorach oraz pomarańczach (cytrusach). Wzbogaca się nim także żywność, na przykład mąkę, makaron, płatki śniadaniowe czy ryż. Jego źródło stanowią ponadto: jaja, sery, drożdże i wątroba. Mniejsza zawartość obserwowana jest w mleku i mięsie oraz owocach i rybach. W żywności dominuje jego zmetylowana forma: L-5-methyl-THF. Niewielka ilość kwasu foliowego wytwarzana jest przez bakterie w jelicie, nie pokrywa ona jednak dziennego zapotrzebowania na ten składnik. Wykazano, że po 4 miesiącach niedoboru w diecie następuje wyczerpanie zapasów kwasu foliowego w organizmie.

Bezpośredni wpływ na wchłanianie kwasu foliowego wywierają także leki. Niektóre z nich zwiększają wchłanianie kwasu foliowego, na przykład: preparaty zawierające witaminę B czy C, inne zaś czynniki obniżają jego wchłanianie, na przykład hormony, leki przeciwzapalne, czy spożycie alkoholu. Niekiedy restrykcyjna dieta odchudzająca czy upośledzone wchłanianie jelitowe stanowią o niedoborze kwasu foliowego.

Według danych dotyczących spożycia naturalnych źródeł kwasu foliowego w Polsce głównym pokarmem jest pełnoziarnisty chleb, który pokrywa około 40% dziennego spożycia tej witaminy. Na kolejnym miejscu wymienia się owoce i warzywa, następnie mleko i jaja.

Odpowiednia dieta przed ciążą, w jej trakcie oraz w okresie karmienia warunkuje prawidłowy rozwój dziecka i dobre samopoczucie matki. Świadomość znaczenia kwasu foliowego w codziennych posiłkach, uzupełnienia jego poziomu w przypadku niewystarczającej ilości w diecie oraz gwarancja właściwej dawki kwasu foliowego składają się na właściwą profilaktykę niedoborów tej witaminy, płodność, prawidłowy przebieg ciąży i przede wszystkim zdrowie matki i dziecka.

 


 

Aldona Adamska-Szewczyk - mgr farmacji o specjalności apteczno -zielarskiej, absolwent Studiów podyplomowych Studium Farmakoekonomiki, Marketingu i Prawa Farmaceutycznego, Szkoły Biznesu Politechniki Warszawskiej, od 6lat kierownik Apteki Hibiskus w Warszawie, wieloletni wykładowca przedmiotu Farmakognozja w Policealnym Studium Farmaceutycznym "Omega" w Warszawie, konsultant merytoryczny polskiego wydania: "Plantes & bien-être" (Rośliny i Zdrowie), autorka publikacji naukowych o tematyce zielarskiej (Aptekarz Polski, Biuletyn OIA w Lublinie, Current Issues in Pharmacy and Medical Sciences) oraz popularnonaukowych (Kobieta i życie). Wielokrotny gość programu Pytanie na śniadanie, audycji Radia Bajka o tematyce zdrowotnej, autor strony: Zioła od kuchni i nie tylko

 

 

 

Czy spodobał Ci się ten artykuł?
Poprzedni artykuł | Następny artykuł

Poznaj swoje dni płodne!

Rozpocznij Inteligentny Kalendarz Owulacji:

* oznacza obowiązkowe pola
Zainteresują Cię również:

Ciąża pozamaciczna - utracone szczęście

Ciąża pozamaciczna (ektopowa) zdarza się raz na 90-100 przypadków ciąży. Jest to ciąża, która zamiast w macicy rozwija się poza nią. Objawy ciąży pozamacicznej nie są jednoznaczne. Trudno ją czasem rozpoznać, bo na początku objawy są podobne do ciąży o prawidłowym przebiegu. Na późniejszym etapie pojawia się ból podbrzusza, krwawienie oraz brak prawidłowego przyrostu hormonu hCG.  czytaj dalej

Owulacja – klucz do zajścia w ciążę

Większość kobiet wie, że owulacja to czas, w którym możliwe jest zajście w ciążę. Ale kiedy dokładnie ona występuje, jak ją rozpoznać lub co może na nią wpływać nie dla wszystkich jest oczywiste. Kilka faktów na ten temat oraz parę prostych instrukcji jak obserwować swoje ciało pomoże Ci wielokrotnie zwiększyć szanse zajścia w ciążę. czytaj dalej

„Nie mogę zajść w ciążę!” – najczęstsze problemy z płodnością u kobiet

Czy zastanawiałaś się kiedy powinnaś zacząć martwić się, jeśli pomimo waszych starań nie możesz zajść w ciążę? Czy lepiej cierpliwie czekać, czy może gdy nadejdą pierwsze obawy, od razu skonsultować się z lekarzem? Przeczytaj jakie są niepokojące objawy, których nie powinnaś ignorować i jakie są potencjalne rozwiązania zwiększające szanse na zajście w ciążę. czytaj dalej

Co utrudnia zajście w ciążę? - 7 rzeczy, które mogą wydłużyć starania o dziecko

Na pierwszy rzut oka poczęcie dziecka wydaje się proste – wystarczy kochać się i potem tylko czekać na brak miesiączki. Dla potwierdzenia zrobić test ciążowy i załatwione! W rzeczywistości często wygląda to nieco inaczej. Dla wielu par podjęcie decyzji o powiększeniu rodziny i pojawienie się pozytywnego testu ciążowego nie następuje w tym samym miesiącu, kwartale bądź roku. Dlaczego? Przeczytaj, co może utrudniać zajście w ciążę!   czytaj dalej

Niepłodność u mężczyzn - przyczyny, objawy i leczenie

Problem z poczęciem dziecka jest problemem obojga partnerów, dlatego jeśli już dłuższy czas czekasz na dziecko, to diagnostykę i ewentualne leczenie rozpocznij razem z partnerem. Przeczytaj jakie są najczęstsze przyczyny problemów z płodnością u mężczyzn, w jaki sposób można je wykryć i jakie są potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę. czytaj dalej

UTWÓRZ KONTO

Twoje dane są u nas bezpieczne. Nigdy nie udostępnimy nikomu Twojego adresu e-mail ani bez Twojego pozwolenia nie będziemy wysyłać do Ciebie wiadomości. My również nie lubimy spamu!

Twój adres e-mail: 
OK Anuluj

Dziękujemy za wypełnienie formularza zapisu!


Zostaniesz teraz automatycznie zalogowana do OvuFriend, ale Twoje konto nie zostało jeszcze aktywowane.


Przed następnym logowaniem musisz aktywować swoje konto. Aby to zrobić przejdź do swojej poczty email , kliknij na link aktywacyjny, który do Ciebie wysłaliśmy.


Jeśli nie otrzymasz od nas wiadomości email, zajrzyj do folderu Spam.

OK