Ostatnia aktualizacja: 19.11.2026
Leczenie in vitro z komórką jajową dawczyni może być szansą na ciążę dla kobiet, które nie mają własnych komórek jajowych lub u których wcześniejsze próby in vitro z wykorzystaniem własnych komórek nie zakończyły się powodzeniem. Decyzja o skorzystaniu z tej metody często wiąże się jednak z wieloma pytaniami. Kim są dawczynie komórek jajowych? Jakie informacje na ich temat mogą uzyskać przyszli rodzice? Jak wygląda cały proces leczenia? Najważniejsze kwestie związane z in vitro z komórką dawczyni wyjaśnia mgr Małgorzata Budziarska, koordynatorka procesów dawstwa i biorstwa w Klinikach INVICTA.
Kiedy lekarz proponuje in vitro z komórką dawczyni?
Procedura in vitro z biorstwem komórki jajowej i/lub nasienia, to rozwiązanie, z którego może skorzystać para – kobieta i mężczyzna, pozostający w związku i mający wskazania medyczne do leczenia niepłodności metodą in vitro. Leczenie z wykorzystaniem komórki dawczyni stosowane jest wtedy, gdy kobieta nie może zajść w ciążę w sposób naturalny, procedury z użyciem jej własnych komórek jajowych kończą się niepowodzeniem lub jej rezerwa jajnikowa nie pozwala już na skuteczne leczenie z wykorzystaniem własnych komórek. Czynników, które prowadzą do takiej sytuacji, może być bardzo wiele, dlatego o wskazaniach każdorazowo decyduje lekarz. Konsultacja lekarska to jednak tylko jeden element procesu. Para przystępująca do procedury musi również świadomie zaakceptować leczenie z wykorzystaniem komórek dawczyni.
W przypadku przystąpienia do procesu leczenia z wykorzystaniem komórki dawczyni warto skonsultować się z psychologiem, który na podstawie rozmowy z pacjentami potwierdza, że są oni świadomi i rozumieją, na czym polega ta metoda leczenia, a także że są na nią gotowi. To z pewnością nie jest dla pacjentów prosta decyzja, a rozmowa z psychologiem pozwala uporządkować informacje i porozmawiać wprost o wątpliwościach - mówi mgr Małgorzata Budziarska, międzyoddziałowa koordynatorka procesów dawstwa i biorstwa w Klinikach INVICTA.
Kim są dawczynie i jak przebiega ich kwalifikacja?
Pacjentki, które rozważają proces leczenia z biorstwem komórki jajowej często zastanawiają się kim są dawczynie, dlaczego zdecydowały się na przekazanie swoich komórek do banku, czy są zdrowe lub czy same są już mamami.
Zgodnie z Ustawą o leczeniu niepłodności, w Polsce możliwe jest wyłącznie bezinteresowne przekazanie komórek jajowych. Do programu zgłaszają się zazwyczaj młode kobiety, które chcą komuś pomóc. Wiele z nich jest już zarejestrowanych jako anonimowe dawczynie krwi lub szpiku. Niektóre mają w rodzinie lub wśród znajomych parę, która zmaga się z niepłodnością i właśnie to skłania je do wsparcia innych osób starających się o dziecko - wyjaśnia mgr Małgorzata Budziarska z Klinik INVICTA.
Chęć niesienia pomocy drugiej kobiecie nie wystarcza jednak, aby zostać dawczynią. Każda kandydatka przechodzi szczegółową kwalifikację, która zaczyna się jeszcze przed pierwszą wizytą – od zgłoszenia poprzez formularz online, przez wypełnienie obszernej ankiety medycznej, w której kandydatka odpowiada na pytania dotyczące jej stanu zdrowia, a także historii medycznej jej bliższych i dalszych krewnych, ze szczególnym naciskiem na choroby genetyczne i dziedziczne. Pytania obejmują również styl życia, używki, BMI i zdrowie psychiczne.
Następny etap kwalifikacji odbywa się już w klinice, gdzie kandydatka ma zlecane badania, przechodzi konsultację z lekarzem ginekologiem oraz psychologiem, a po pozytywnej weryfikacji ustala szczegóły procesu z koordynatorem.
W INVICTA kwalifikacja do procesu dawstwa jest dość rygorystyczna, wynika to jednak z faktu, że zależy nam na tym, aby zadbać o obie strony tego procesu. Szczegółowo oceniamy stan zdrowia dawczyni, w tym jej rezerwę jajnikową, aby proces nie odebrał jej możliwości posiadania własnego potomstwa w przyszłości. Z drugiej strony myślimy o biorcach i o tym, aby komórki jajowe, które trafiają do banku były dobrej jakości i dawały realne szanse na spełnienie marzeń o rodzicielstwie. Udział w procesie dawstwa wymaga zaangażowania i poświęcenia czasu, dlatego możemy zapewnić nasze biorczynie, że podarowana komórka to prawdziwy dar serca – dodaje mgr Małgorzata Budziarska.
Jak wybiera się dawczynię, skoro dawstwo jest anonimowe?
Komórki pobrane od zakwalifikowanych dawczyń trafiają do
Banku Płodności INVICTA, a z niego mogą zostać przekazane do programu biorstwa. W Polsce dawstwo i biorstwo komórek rozrodczych to procedury anonimowe – ani dawcy, ani biorcy nie mogą uzyskać o sobie żadnych informacji. Komórki dobierane są wyłącznie na podstawie cech fenotypowych, czyli zestawie cech fizycznych takich, jak np. kolor włosów, karnacja, kolor oczu, wzrost czy budowa ciała.
Para może zacząć poszukiwania jeszcze przed wizytą w klinice i rozpoczęciem procedury – w specjalnej wyszukiwarce dawców i dawczyń, na
stronie internetowej banku komórek rozrodczych INVICTA. Wystarczy uzupełnić informacje o cechach fenotypowych obojga partnerów, by algorytm wskazał dawczynie komórek jajowych lub dawców nasienia, którzy w danym momencie są do pary najbardziej podobni. Dobór może nastąpić zarówno przed wizytą kwalifikacyjną, jak i po niej.
Algorytm wyszukiwarki podpowiada pacjentom-biorcom dawców, którzy są z nimi zgodni pod względem fenotypowym. Zanim jednak rozpoczniemy procedurę z zastosowaniem wybranych komórek, niezbędna jest kwalifikacja lekarska i potwierdzenie tej zgodności. Podczas wizyty pacjenci podpisują stosowne zgody na leczenie z zastosowaniem określonych procedur medycznych – mówi mgr Małgorzata Budziarska.
Co się dzieje po kwalifikacji? Najwięcej pracy ma laboratorium
Podczas wizyty kwalifikacyjnej lekarz przeprowadza z pacjentami wywiad medyczny, analizuje przebieg dotychczasowego leczenia i wyniki badań, a następnie proponuje plan leczenia rekomendowany dla danej pary. To również moment, w którym partner oddaje nasienie do zamrożenia. Wcześniej musi wykonać badania infekcyjne, które służą bezpieczeństwu materiału i całej procedury. Kobieta przejdzie te badania później, na etapie przygotowań do transferu.
Dalszy przebieg procesu zależy od decyzji, jakie para podejmie w porozumieniu z lekarzem, np. o tym, czy transfer będzie wykonywany na cyklu świeżym, czy na mrożonym. W tym czasie w Laboratorium in vitro rozmrażane są komórki jajowe dawczyni, a następnie zapładniane nasieniem partnera. Embriolog przez 5-6 dni obserwuje rozwój zarodków, aż osiągną stadium blastocysty. Po tym czasie klinika kontaktuje się z parą telefonicznie i przekazuje informację o efekcie hodowli.
Gdy dzwonimy do pary z wynikiem hodowli, zarodki są już gotowe i czekają w laboratorium. Moment ich wykorzystania zależy od dostępności i decyzji pacjentów. Zarodka nie można jednak podać w dowolnym dniu cyklu. Przygotowania zaczynamy zwykle pierwszego dnia miesiączki, gdy pacjentka rozpoczyna przyjmowanie estradiolu. Mniej więcej między 9. a 16. dniem cyklu lekarz sprawdza grubość endometrium, czyli błony śluzowej macicy. Jeśli jest ona odpowiednia, a pozwalają na to także wyniki hormonów, transfer można zaplanować na ok. 5-6 dni później – wyjaśnia mgr Małgorzata Budziarska.
To typowy scenariusz, ale nie jedyny możliwy, przebieg leczenia zawsze jest ustalany indywidualnie pomiędzy pacjentami a lekarzem. Leczenie może przebiegać w cyklu mrożonym lub świeżym, co również warto omówić podczas konsultacji. Transfer świeżego zarodka wymaga precyzyjnej synchronizacji poszczególnych etapów procedury, dlatego pary zwykle decydują się na transfer zarodków mrożonych, który pozwala również na wykonanie diagnostyki preimplantacyjnej PGT, czyli badań genetycznych zarodka, jeszcze przed jego transferem do macicy.
Ile razy trzeba przyjechać do kliniki?
Jeżeli wszystko przebiega zgodnie z planem, cały proces może zamknąć się w dwóch przyjazdach do kliniki. Podczas pierwszego para dopełnia formalności i podpisuje dokumenty, a partner oddaje nasienie i wykonuje wymagane badania. Drugim przyjazdem może być już sam transfer.
Taki scenariusz wymaga jednak gotowości na konsultacje zdalne. Przygotowanie endometrium trzeba kontrolować w badaniu USG. Gdy klinika znajduje się daleko od miejsca zamieszkania, pacjentka może wykonać USG u lekarza w swojej miejscowości i przesłać zdjęcia USG wraz z opisem lekarzowi prowadzącemu. To on ocenia badanie i decyduje o dalszym postępowaniu.
Na transfer pary zwykle przychodzą razem. To bardzo ważny i wyczekiwany etap leczenia. Podczas procedury, na ekranie monitora można na bieżąco obserwować moment podania zarodka do macicy, więc emocje są ogromne – opowiada mgr Małgorzata Budziarska.
Na co zwrócić uwagę, wybierając ośrodek?
Wybierając klinikę, warto kierować się tym, co będzie miało znaczenie przez cały okres leczenia. Kluczowe jest doświadczenie zespołu, który poprowadzi terapię - lekarzy, embriologów, diagnostów. Dla pacjentów liczy się też lokalizacja ośrodka. W przypadku leczenia z zastosowaniem komórki jajowej dawczyni istotne jest również to, czy dany ośrodek posiada własny bank gamet i zarodków, jaka jest w nim dostępność komórek oraz w jaki sposób ośrodek kontroluje proces pozyskania komórek od dawców.
Przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu leczenia warto zapytać, czy klinika sama kwalifikuje dawców, jakie badania infekcyjne przeszli kandydaci, czy wykonano u nich badania genetyczne. W Polsce ustawa wymaga wykonania u kandydatów na dawców badań infekcyjnych, ale nie wymaga wykonania badań genetycznych, warto, aby pacjenci mieli świadomość, że nie każda klinika w procesie kwalifikacji takie badania wykonuje - wyjaśnia mgr Małgorzata Budziarska z Klinik INVICTA.
Kto może skorzystać z biorstwa komórek jajowych?
Kwestie kwalifikacji reguluje w Polsce Ustawa o leczeniu niepłodności z 2015 roku. Zgodnie z nią do leczenia – w tym do programu biorstwa komórek jajowych – przystępuje para: kobieta i mężczyzna. Osoba samotna nie może rozpocząć takiego leczenia. Partnerzy oświadczają na piśmie, że pozostają w związku małżeńskim lub partnerskim.
Obecnie pacjenci, którzy z przyczyn medycznych nie mogą skorzystać z własnych komórek jajowych, mogą skorzystać z możliwości leczenia w ramach programu rządowego “Tak dla in vitro”, zgodnie z którym mogą zostać zakwalifikowani do maks. 2 cykli leczenia z biorstwem komórki finansowanych w ramach programu. Warunkiem jest spełnienie kryteriów kwalifikacji – w dniu kwalifikacji kobieta może mieć do 45 lat, a mężczyzna do 55 lat. W jednym cyklu można zapłodnić do 6 oocytów dawczyni. Gdy para decyduje się na procedurę bez dofinansowania, kryterium pozostaje stan zdrowia pacjentki i ew. przeciwskazania medyczne, które ocenia lekarz.