Z GŁOWĄ O SUPLEMENTACH
Ciąża to wyjątkowy czas, w którym organizm przyszłej mamy pracuje intensywniej niż kiedykolwiek wcześniej. Wraz z rozwojem płodu rośnie zapotrzebowanie na witaminy i minerały, a ich niedobór może mieć wpływ na przebieg ciąży i prawidłowy rozwój dziecka. Dlatego właśnie suplementacja w ciąży staje się ważnym elementem przygotowania do macierzyństwa. Jakie witaminy warto przyjmować podczas ciąży? Na co zwrócić szczególną uwagę, wybierając suplementy dla mam? Kiedy rozpocząć suplementację, aby zapewnić dziecku najlepsze warunki do prawidłowego rozwoju od początku ciąży?
Dlaczego przyszłe mamy potrzebują dodatkowych witamin i minerałów?
W okresie ciąży zapotrzebowanie na wiele składników odżywczych wzrasta nawet o kilkadziesiąt procent. Organizm nie tylko dba o zdrowie przyszłej mamy, lecz także intensywnie buduje nowe życie. Właśnie dlatego już od pierwszego trymestru ciąży zwiększa się zapotrzebowanie na mikro i makroelementy, szczególnie te odpowiedzialne za rozwój układu nerwowego, tarczycy i odporności.
Witaminy i minerały wpływają na prawidłowy rozwój płodu, minimalizują ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej oraz wspierają właściwy przebieg ciąży. Towarzystwa naukowe, w tym Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, podkreślają, że kobiety w ciąży często nie są w stanie pokryć całego zapotrzebowania samą dietą. Z tego względu należy przyjmować specjalistyczne preparaty zawierające składniki o potwierdzonej skuteczności: kwas foliowy, żelazo, jod, cynk, selen, witaminę D.
Jakie witaminy należy suplementować w ciąży?
Najważniejsze witaminy, które kobieta ciężarna powinna przyjmować w okresie ciąży i laktacji, to te, których rola w rozwoju płodu została jednoznacznie potwierdzona przez towarzystwa naukowe. Należą do nich przede wszystkim:
- Kwas foliowy (witamina B9) - to fundament suplementacji u kobiet planujących ciążę oraz u ciężarnych. Chroni przed wadami cewy nerwowej i wspiera rozwój układu nerwowego dziecka. Regularna suplementacja kwasu foliowego w ciąży zalecana jest już na etapie planowania ciąży. W pierwszym trymestrze ciąży zaleca się stosowanie kwasu foliowego w dawce 0,4-0,8 mg na dobę; natomiast po 12 tygodniu ciąży od 0,6 do 0,8 mg na dzień.
- Witamina D - jej niedobór jest powszechny, a ilość witaminy D w diecie zwykle niewystarczająca. Cholekalcyferol odpowiada za regulację stężenia wapnia i fosforu we krwi oraz utrzymanie prawidłowej gęstości mineralnej kości. W suplementach dla kobiet ciężarnych najczęściej występuje jako witamina D3 + K2.
- Witamina C - wspiera odporność, poprawia przyswajanie żelaza i pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Kwas askorbinowy warto suplementować w ciąży szczególnie wtedy, gdy dieta jest uboga w świeże owoce i warzywa.
Należy jednak pamiętać, że podstawowe źródło witamin podczas ciąży powinna stanowić różnorodna i prawidłowo zbilansowana dieta. Warto też zadbać o dopasowanie suplementacji i przed jej rozpoczęciem wykonać badania poziomu kluczowych składników odżywczych w organizmie.
Minerały, które wspierają kobietę w czasie ciąży
Witaminy to nie wszystko. W trakcie ciąży szczególnie intensywnie wzrasta zapotrzebowanie na żelazo, jod oraz minerały budujące kości. Żelazo w ciąży zapobiega anemii, zmęczeniu oraz wpływa na prawidłowy rozwój łożyska. Niedobór tego minerału może prowadzić do komplikacji, dlatego lekarze często zalecają dodatkową suplementację, szczególnie po 16. tygodniu ciąży.
Wapń i magnez to z kolei minerały, które biorą udział w budowie kości i zębów dziecka. Magnez dodatkowo wspiera układ nerwowy, pomaga w regulacji ciśnienia i zmniejsza ryzyko skurczów nóg u ciężarnych. Kluczowe znaczenie dla tarczycy matki i prawidłowego rozwoju mózgu dziecka ma też jod. Podczas ciąży wzrasta zapotrzebowanie na ten pierwiastek do 22 mg na dobę. Kobiety z chorobami tarczycy powinny ustalić suplementację z endokrynologiem.
Jak rozpoznać dobre suplementy dla kobiet w ciąży?
Gdy wybierasz suplementy dla kobiet w ciąży, zwróć szczególną uwagę na obecność niezbędnych składników, takich jak kwas foliowy, witamina D3, żelazo oraz jod. Nie bez znaczenia jest też forma preparatu - staraj się wybierać aktywne formy, np. 5-MTHF zamiast zwykłego kwasu foliowego.
Dobrej jakości suplementy powinny zawierać składniki w ilościach zgodnych z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników i nie powinny zawierać w składzie zbędnych dodatków oraz wypełniaczy. Pamiętaj, by każdy suplement przed zastosowaniem skonsultować z lekarzem. Kobiety w ciąży powinny suplementować tylko sprawdzone produkty, a suplementacja powinna być zawsze dopasowana do indywidualnych potrzeb organizmu, po wykonaniu badania żelaza, jodu i witaminy D we krwi.
Kiedy i jak rozpocząć suplementację w ciąży?
Najlepiej rozpocząć suplementowanie jeszcze przed zapłodnieniem - nawet 3 miesiące wcześniej. Kobietom planującym ciążę zaleca się, aby zadbały o odpowiednią podaż witaminy D, żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. W ciąży należy suplementować wybrane składniki przez cały okres ciąży i połogu, a niektóre z nich także w czasie laktacji.
Jeśli przyjmujesz żelazo, pamiętaj, aby nie łączyć go z wapniem, nabiałem, herbatą ani kawą, ponieważ składniki te znacząco ograniczają jego prawidłowe wchłanianie. Optymalnie jest przyjmować żelazo na czczo lub w odstępie co najmniej 2 godzin od takich produktów, najlepiej razem z witaminą C, która wspiera jego biodostępność. Magnez natomiast warto przyjmować wieczorem, ponieważ sprzyja wyciszeniu organizmu, wspiera zdrowy, odpowiedni sen i prawidłową regenerację. Z kolei witaminę D najlepiej spożywać wraz z posiłkiem zawierającym zdrowe tłuszcze (np. oliwa, awokado, orzechy), co ułatwia jej właściwe wchłanianie i wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu we krwi.
O czym pamiętać, wybierając witaminy w okresie ciąży?
Suplementy w ciąży są wsparciem, a nie zamiennikiem zdrowej diety. Każda kobieta ciężarna ma inne potrzeby, dlatego suplementacja witaminowo-mineralna powinna być dopasowana indywidualnie do organizmu i zmian w nawykach żywieniowych. Najlepsze efekty daje regularność przyjmowania suplementów, monitorowanie poziomu witamin we krwi oraz stała współpraca z ginekologiem.
Ciąża jest wyjątkowym okresem, a prawidłowa suplementacja może znacząco wpłynąć na przebieg ciąży, rozwój płodu i Twoje samopoczucie. Jeśli powinnaś suplementować określone witaminy, zawsze kieruj się oficjalnymi rekomendacjami oraz zdrowym rozsądkiem. Dzięki temu wybierzesz najlepsze witaminy dla kobiet w ciąży i zapewnisz sobie spokojniejszy, zdrowszy czas oczekiwania.
Bibliografia:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37051178/,
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33988109/,
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31669079/.
