Prolaktyna to hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Planując ciążę, słyszała o nim pewnie niejedna przyszła mama. Prolaktyna pełni bardzo ważne funkcje: umożliwia lub utrudnia zajście w ciążę, a jej właściwe stężenie wspomaga bezpieczny przebieg ciąży i prawidłowy rozwój płodu. Po przyjściu dziecka na świat rola prolaktyny się nie kończy - odpowiada ona bowiem za właściwy przebieg laktacji. Jak regulować poziom tego hormonu i co robić, jeśli jest on za wysoki lub za niski?
Rola prolaktyny w ciąży
Prolaktyna to hormon, który jest bardzo istotny podczas całego przebiegu ciąży, a także samego poczęcia. Wpływa on zarówno na libido, jak i rozwój płodu, bezpieczne utrzymanie ciąży i bezproblemowy poród, a także… rozwój instynktu macierzyńskiego. Co więcej, o czym powinny pamiętać wszystkie przyszłe mamy, nadmiar prolaktyny może znacznie utrudnić zajście w ciążę, a w skrajnych przypadkach - zwłaszcza, gdy ten stan utrzymuje się przez dłuższy czas - doprowadzić do całkowitej niepłodności. Wysoki poziom prolaktyny działa hamująco na owulację i zaburza prawidłowy cykl miesięczny. Jednymi z najczęstszych powodów zwiększonego poziomu prolaktyny są łagodne guzy przysadki (które również produkują ten hormon), niedoczynność tarczycy, a nawet przyjmowane leki oraz stres (prolaktyna może być podwyższona u kobiet ambitnych lub w trudnej sytuacji życiowej).
Nazwa hormonu również nie jest przypadkowa. Odnosi się ona do kolejnej, ściśle związanej z macierzyństwem funkcji – laktacji. Właściwe stężenie tego hormonu zapewnia prawidłowy przebieg procesu laktacyjnego, czyli bezproblemowego karmienia piersią po urodzeniu dziecka.
Co więcej, prolaktyna ma mnóstwo istotnych, niezwiązanych z ciążą funkcji! Szacuje się, że hormon ten wpływa na ponad 300 procesów zachodzących w ludzkim organizmie.
Prolaktyna w ciąży - jakie normy są właściwe?
Za produkcję prolaktyny odpowiada w większości przedni płat przysadki mózgowej. Hormon ten wytwarzany jest również w macicy, piersiach, łożysku, a nawet tkankach skórnych. Poziom prolaktyny nie jest stały, wykazuje niewielkie wahania dobowe.
W ciąży aktywność wspomnianych wcześniej narządów znacznie się zwiększa, doprowadzając do naturalnie zwiększonej produkcji hormonu. Hiperprolaktynemia, czyli nadmiar prolaktyny, nie jest w tym wypadku powodem do niepokoju, a wręcz przeciwnie - sprzyja prawidłowemu przebiegowi ciąży.
Pojawiają się więc pytania: Ile wynosi norma prolaktyny w ciąży? Kiedy jej poziom może stanowić powód do niepokoju? Co ważne, norma ściśle uzależniona jest od trymestru ciąży. Stężenie, począwszy od pierwszego trymestru, konsekwentnie i regularnie wzrasta.
Poziom prolaktyny w dniu porodu może wynieść aż dziesięciokrotność stężenia oznaczonego przed zajściem w ciążę. Oznacza to, że pod koniec trzeciego trymestru stężenie prolaktyny u przyszłej mamy wynosi w przybliżeniu 140 ng/ml.
Najwyższe stężenie zaobserwować można już po porodzie - w czasie karmienia piersią. Co więcej, czynniki zewnętrzne, jak stres wysiłek fizyczny, współżycie, a nawet obfity posiłek - również mogą wpływać na wzrost prolaktyny. W niektórych przypadkach dochodzi jednak do spadku prolaktyny u kobiety karmiącej. Matka może doświadczyć wtedy problemów z pokarmem, co uniemożliwia samodzielne nakarmienie dziecka.
Poziom prolaktyny przed zajściem w ciążę
Norma poziomu prolaktyny przed zajściem w ciążę jest odpowiednio niska, a podwyższenie stężenia tego hormonu może wiązać się z konsekwencjami zdrowotnymi i problemem z zajściem w ciążę:
- 5-25 ng/ml - stężenie w normie,
- powyżej 25 ng/ml - najczęściej nieregularne miesiączki i cykle bezowulacyjne,
- powyżej 50 ng/ml - możliwe całkowite zatrzymania miesiączki,
- powyżej 100 ng/ml - możliwy objaw guza przysadki mózgowej.
Stężenie prolaktyny większe niż 25 ng/ml może skutkować nieregularnymi cyklami miesiączkowymi i bezowulacyjnymi cyklami. Jeżeli poziom prolaktyny utrzymuje się na poziomie 50 ng/ml lub większym, prawdopodobnie doprowadzi to do całkowitego zatrzymania miesiączki. Warto również mieć na uwadze, że stężenie powyżej 100 ng/ml jest w wielu przypadkach objawem łagodnego guza przysadki mózgowej.
Podwyższone stężenie prolaktyny może być spowodowane przez wiele czynników, takich jak:
- PCOS (zespół policystycznych jajników);
- choroby podwzgórza;
- niewydolność wątroby;
- niedoczynność tarczycy;
- leki (przeciwpadaczkowe, antydepresyjne, hormonalne środki antykoncepcyjne, H2-blokery).
Podwyższona prolaktyna w ciąży - naturalny stan rzeczy czy powód do niepokoju?
Wysoki poziom prolaktyny w ciąży jest normą. To właśnie dzięki niemu ciąża przebiega prawidłowo, a płód w łonie przyszłej mamy rozwija się we właściwym tempie. Wysoki poziom tego hormonu uniemożliwia jednak samo zajście w ciążę. Dopiero po zapłodnieniu organizm naturalnie doprowadzi do odpowiedniego jego podwyższenia.
Niewłaściwy poziom prolaktyny - co robić?
Przede wszystkim - nie należy panikować. Podwyższony poziom prolaktyny nie musi od razu oznaczać niepłodności. W pierwszej kolejności należy udać się do lekarza i ustalić przyczynę problemu. Konieczne będzie wykonanie badań, co umożliwi leczenie konkretnego schorzenia. W przypadku braku czasu warto skorzystać z usług uPacjenta, dzięki którym wykonamy badania w domu - bez kolejki i o umówionej wcześniej godzinie - a następnie skonsultujemy wyniki online z diagnostą lub lekarzem.
