Męska płodność – jakie składniki warto suplementować w czasie starań o dziecko?

Dlaczego męska płodność jest tak ważna w czasie starań o dziecko?

Statystyki pokazują, że problemy z płodnością po stronie mężczyzn odpowiadają za nawet 50% przypadków trudności z poczęciem. Co gorsza, obserwuje się niepokojący trend pogarszania jakości nasienia – w ciągu ostatnich 40 lat liczba plemników u mężczyzn spadła nawet o 50–60%.

Zaburzenia męskiej płodności najczęściej dotyczą:

• oligospermii – zbyt mała liczba plemników w mililitrze nasienia,
• astenozoospermii – plemniki poruszają się wolniej lub w nieprawidłowy sposób,
• teratozoospermii – wady w kształcie główki, wstawki lub witki, co utrudnia zapłodnienie.

Co wpływa na jakość nasienia?

Na jakość plemników wpływa wiele czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych czy związanych ze stylem życia. Do najważniejszych wrogów męskiej płodności należą:

• palenie papierosów, które może uszkadzać DNA plemników,
• przewlekły stres – przyczynia się do zaburzeń hormonalnych, w tym spadku poziomu testosteronu,
• nadużywanie alkoholu – również obniża poziom testosteronu i zaburza budowę plemników,
• przegrzewanie jąder, np. w wyniku długotrwałej pracy siedzącej, częstego korzystania z sauny czy trzymania laptopa na kolanach.

Na parametry nasienia wpływa także dieta. Gorszą jakość plemników obserwuje się u mężczyzn odżywiających się niezdrowo, spożywających duże ilości tłuszczów nasyconych i cukrów prostych. Z kolei sposób żywienia inspirowany dietą śródziemnomorską – oparty na rybach, warzywach, owocach, orzechach i oliwie z oliwek – sprzyja prawidłowej ruchliwości i żywotności plemników.

Co na męską płodność? Najważniejsze składniki wspierające jakość nasienia

Odpowiednio dobrana suplementacja może stanowić realne wsparcie dla męskiej płodności. Jakie składniki warto suplementować przy staraniach o dziecko?

Mio-inozytol – jak wpływa na jakość nasienia?

Mio-inozytol to związek naturalnie występujący w organizmie. Choć najczęściej mówi się o nim w kontekście zdrowia kobiet, jest ważny także dla męskiej płodności. Stężenie mio-inozytolu w nasieniu jest nawet 100 razy wyższe niż we krwi. Jest produkowany m.in. przez komórki Sertolego w jądrach, które odpowiadają za prawidłowy przebieg spermatogenezy, w której przebiegu powstają plemniki.

Dlaczego mio-inozytol jest ważny dla męskiej płodności? Jego działanie obejmuje:

• poprawę szybkości i ruchliwości plemników,
• ochronę ich materiału genetycznego,
• wsparcie gospodarki hormonalnej poprzez zwiększenie wrażliwości komórek na hormon FSH, kluczowy dla produkcji plemników.

Kwas foliowy dla mężczyzn

Kwas foliowy jest niezbędny nie tylko dla kobiet planujących ciążę. U mężczyzn odgrywa istotną rolę w procesie spermatogenezy oraz w tzw. metylacji DNA, czyli mechanizmie regulującym prawidłowe funkcjonowanie genów.

Co ważne, w organizmie kwas foliowy jest przekształcany do aktywnej postaci – metylofolianu. Niestety nawet 40% populacji może mieć mutację genu MTHFR, odpowiedzialnego za tę przemianę. Dlatego coraz więcej suplementów diety zawiera już gotową formę aktywną.

Czy mężczyzna powinien suplementować kwas foliowy? Okazuje się, że jego stosowanie może wyraźnie poprawić parametry nasienia, zwłaszcza liczbę prawidłowo zbudowanych plemników. Dzięki temu rośnie ich zdolność do zapłodnienia komórki jajowej.

Cynk i selen – kluczowe pierwiastki dla męskich hormonów

Cynk i selen to pierwiastki śladowe, które mają ogromne znaczenie dla funkcjonowania męskiego układu rozrodczego. Pierwszy z nich występuje w wysokich stężeniach w prostacie i nasieniu. Jego odpowiednia podaż:

• chroni plemniki przed uszkodzeniami,
• wspiera syntezę testosteronu,
• sprzyja prawidłowej liczbie i ruchliwości plemników.

Niedobór cynku może prowadzić do obniżenia libido, zaburzeń erekcji oraz zmniejszenia jakości nasienia. Z kolei selen jest składnikiem enzymów o działaniu antyoksydacyjnym, które chronią komórki przed negatywnym wpływem wolnych rodników tlenowych. Dzięki temu wspiera prawidłowy rozwój plemników, zwiększa ich żywotność i ruchliwość, a także zabezpiecza materiał genetyczny przed stresem oksydacyjnym.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B uczestniczą w licznych procesach metabolicznych i energetycznych, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania plemników. Szczególnie istotne są:

• witamina B6, która bierze udział w przemianach kwasów tłuszczowych i wspiera ich wbudowywanie w błony komórkowe plemników,
• witamina B12 – jej korzystny wpływ na poprawę jakości nasienia może wynikać z ograniczenia stresu oksydacyjnego i toksycznego działania homocysteiny, czyli aminokwasu, którego nadmiar uszkadza komórki.

Ekstrakty roślinne na płodność i libido

Wśród składników na męską płodność dużą rolę odgrywają ekstrakty roślinne o udowodnionej skuteczności. Do najlepiej przebadanych należą:

• ekstrakt z korzenia maca – zwiększa libido, koncentrację i liczbę plemników, nie wpływając przy tym na poziom hormonów,
• ekstrakt z ziela buzdyganka naziemnego – zawiera saponiny steroidowe, które mogą zwiększać poziom testosteronu i poprawiać parametry nasienia,
• ashwagandha, czyli ekstrakt z korzenia witanii ospałej – wspiera organizm w reakcji na stres, przyczynia się też do wzrostu liczby plemników oraz objętości ejakulatu.

Antyoksydanty – ochrona przed stresem oksydacyjnym

Stres oksydacyjny to zjawisko polegające na obecności w organizmie nadmiernej ilości reaktywnych form tlenu, które uszkadzają komórki – w tym plemniki. Może odpowiadać on za 30 do nawet 80% przypadków męskiej niepłodności.

Dlatego tak ważne są antyoksydanty, czyli substancje neutralizujące wolne rodniki tlenowe i chroniące komórki przed ich toksycznym działaniem. Najsilniejszą substancją o właściwościach przeciwutleniających jest astaksantyna. Jej suplementacja może poprawić żywotność plemników i zwiększyć szanse na zapłodnienie.

Dlaczego suplementację warto stosować minimum 3 miesiące?

Wielu mężczyzn zastanawia się nad tym, jakie suplementy poprawiają jakość nasienia. Tymczasem ważny jest nie tylko ich skład, ale też długość kuracji. Proces powstawania i dojrzewania plemników trwa ok. 72–90 dni. Dlatego wszelkie działania wspierające męską płodność – zmiany w diecie, trybie życia, a także suplementacja – powinny trwać co najmniej kilka miesięcy.

Kiedy można spodziewać się pierwszych efektów suplementacji?

Pierwsze efekty, takie jak poprawa ruchliwości i koncentracji plemników, obserwuje się zwykle po około 3 miesiącach regularnego stosowania suplementów na męską płodność. Jednak warto przyjmować je przez cały okres starań o dziecko, by stale poprawiać jakość nasienia.

Dlaczego regularność i dawka mają znaczenie dla męskiej płodności

Spermatogeneza to proces zachodzący nieprzerwanie. Dlatego suplementacja powinna być systematyczna – każda kilkudniowa przerwa może skutkować tym, że nowa partia plemników nie otrzyma optymalnego wsparcia w kluczowej fazie wzrostu. Pomijanie dawek osłabia stabilność stężenia substancji aktywnych w organizmie, co wpływa na jakość plemników.

Równie istotna jest odpowiednia dawka. Przyjmowanie zbyt małych ilości składników nie przyniesie pożądanych efektów terapeutycznych, natomiast drastyczne przekraczanie zalecanych porcji bez konsultacji z lekarzem nie przyspieszy procesu, a może obciążyć organizm.

Odpowiednio dobrane suplementy na męską płodność, zawierające m.in. mio-inozytol, aktywną formę kwasu foliowego, mikroelementy, ekstrakty roślinne czy antyoksydanty, mogą realnie wspierać proces regeneracji plemników. Pamiętajmy, że w drodze do ojcostwa systematyczność jest tak samo ważna, jak jakość wybranych preparatów.

Źródła:

1. Skoracka, K., Eder, P., Łykowska-Szuber, L., Dobrowolska, A., & Krela-Kaźmierczak, I. (2020). Diet and nutritional factors in male (in) fertility – underestimated factors. Journal of clinical medicine, 9(5): 1400.
2. Kozakiewicz, B., Dulęba, M., & Deptała, A. (2019). Wpływ stylu życia na płodność–przegląd literatury. Hygeia Public Health, 54(3): 173-181.
3. Vazquez-Levin, M. H., & Verón, G. L. (2020). Myo‐inositol in health and disease: its impact on semen parameters and male fertility. Andrology, 8(2): 277-298.
4. Sirotkin, A. V., & Kolesarova, A. (2021). Puncture vine (Tribulus terrestris L.) in control of health and reproduction. Physiological research, 70(4): S657 S661.
5. Mutha, A. S., Mutha, S. A., Tejuja, A. H., Beldar, A. S., Mulay, A. M., & Langade, D. (2025). Efficacy and safety of eight-week therapy with Ashwagandha root extract in improvement of sexual health in healthy men: Findings of a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study. Journal of Ayurveda and Integrative Medicine, 16(4): 101155.
6. Melnikovova, I., Fait, T., Kolarova, M., Fernandez, E. C., & Milella, L. (2015). Effect of Lepidium meyenii Walp. On semen parameters and serum hormone levels in healthy adult men: A double‐blind, randomized, placebo‐controlled pilot study. Evidence‐Based Complementary and Alternative Medicine, 2015(1): 324369