Metody leczenia endometriozy - techniki leczenia, skuteczność, koszty

Leczenie operacyjne endometriozy nie należy do łatwych, jest dużym wyzwaniem zarówno dla lekarza, jak i pacjentki. Endometrioza nacieka często jelito, pęcherz moczowy, moczowody, co czyni leczenie jeszcze trudniejszym zarówno technicznie, jak i organizacyjnie, ponieważ wymaga, poza ginekologiem, jednoczesnej obecności przy stole operacyjnym wprawionego w laparoskopii chirurga i/lub urologa. 

 
Operacja nie leczy niestety źródła choroby, tylko jej konsekwencje, którymi są powstałe ogniska endometrialne. To one rosną, powodują stan zapalny, krwawią i zabliźniają się, tworzą zrosty. Wywołują tym samym szereg dolegliwości bólowych i mogą prowadzić do obniżonej płodności (endometrioza a ciąża). Chirurgiczne usunięcie tych zmian często prowadzi do radykalnej poprawy dolegliwości i płodności. 
 

Techniki usuwania ognisk endometrialnych:

Waporyzacja, koagulacja i wycinanie to są 3 techniki, którymi można usunąć endometriozę. Każda z tych technik stosowana jest podczas laparoskopii w znieczuleniu ogólnym. Czas trwania operacji zależy od rozległości zmian endometrialnych oraz od ilości zrostów.

  • wycięcie ma swoje zalety przede wszystkim przy zmianach naciekających w głąb tkanek (jelito, otrzewna, pęcherz, inne). Przy takich zmianach używając waporyzację lub koagulację nigdy nie ma pewności, czy zmiana została usunięta w całości.
  • koagulacja polega na ścięciu (koagulacji) białka za pomocą prądu elektrycznego o wysokiej częstotliwości. Energia elektryczna przenika wgłąb tkanki mogąc uszkodzić termicznie struktury leżące poniżej. Koagulacja nadaje się doskonale to tamowania krwawienia w trakcie operacji.
  • waporyzacja to „wyparowanie“ tkanki przy użyciu bardzo wysokiej energii. Waporyzacja możliwa jest stosując takie narzędzia jak laser lub nóż plazmowy. Oba te narzędzia cechuje użycie wysokiej energii przy bardzo niewielkiej głębokości rażenia. 
 
 
Po usunięciu endometriozy w I-III stadium pacjentki zwykle mogą już tego samego dnia zostać wypisane do domu. Powrót do aktywności jest bardzo szybki, szczególnie po laparoskopii przezpochwowej.
Endometrioza w IV stopniu wymaga często uwalniania licznych zrostów, preparacji jelita, moczowodów, co sprawia, że czas hospitalizacji oraz powrót do codzienności jest odpowiednio dłuższy. Pacjentki zwykle pozostają w szpitalu na 2-4 dni. 
Najbardziej zaawansowaną formą leczenia jest leczenie głębokich nacieków na jelicie i pęcherzu moczowym. Wówczas hospitalizacja może trwać 7-10 dni. Powrót do aktywności jest w takich przypadkach bardzo indywidualny.
 

Zastosowanie technik w zależności od postaci endometriozy 

Wytyczne leczenia endometriozy obowiązujące w krajach niemieckojęzycznych (Leitlinie für die Diagnostik und Therapie der Endometriose) dopuszczają każdą z wyżej wymienionych technik leczenia endometriozy. Każda z nich ma swoje zastosowanie, korzyści i ograniczenia w zależności od formy endometriozy.
 
Możemy wyróżnić cztery postaci endometriozy:
  1. Endometrioza otrzewnowa - powierzchowne ogniska endometrialne znajdujące się na otrzewnej, czyli błonie wyściełającej ścianę i narządy miednicy mniejszej 
  2. Torbiel enodmetrialna - przestrzeń w jajniku wypełniona krwistą treścią powstałą na skutek krwawień ognisk endometrialnych obecnych na wewnętrznej powierzchni torebki tej torbieli
  3. Endometrioza głęboko naciekająca - jest to endometrioza, która przebiła się przez otrzewną i nacieka narządy miednicy mniejszej - najczęściej jelito, pęcherz moczowy, przymacicza, przestrzeń między pochwą a odbytnicą (przegroda odbytniczo-pochwowa) i inne.
  4. Adenomioza - jest również formą endometriozy naciekającą warstwę mięśniową ściany macicy. Leczenie operacyjne adenomiozy jest bardzo specyficzne i nie będzie tutaj uwzględnione.
 
Endometrioza otrzewna. Jeżeli chodzi o endometriozę otrzewnową można zastosować każdą z powyższych technik. Wycięcie daje nam pełną gwarancję usunięcia zmiany. Ma jednak ograniczone możliwości przy endometriozie na powierzchni jajników i jelita, oraz tzw. rozlanej endometriozy miednicy mniejszej, gdzie większość otrzewnej jest zajęta zmianami endometrialnymi. W tych wypadkach najlepiej sprawdza się waporyzacja, czyli ‘wyparowanie’ tkanki za pomocą precyzyjnych narzędzi, takich jak laser, czy nóż plazmowy (potocznie nazywany “nożem”, aczkolwiek nie ma nic wspólnego z nożem). Koagulacja z kolei jest tania i dostępna w każdym szpitalu, aczkolwiek może powodować głębsze uszkodzenia termiczne, które mogą odgrywać rolę przy endometriozie na jajniku, jelicie, czy moczowodzie.
 
Torbiel endometrialna - klasyczną techniką leczenia torbieli jest jej wyłuszczenie, które nadal jest dopuszczone przez wytyczne leczenia endometriozy. Plusem jest pewność usunięcia całej tkanki endometrialnej, która jest obecna na wewnętrznej powierzchni torebki torbieli. Problem jest wówczas, gdy mamy do czynienia z tzw. pseudotorbielami (zdecydowana większość torbieli endometrialnych), gdzie większość torebki torbieli stanowi torebka jajnika, a resztę ściana miednicy oraz macica będące w zrostach z jajnikiem. Wówczas można doprowadzić do sporej utraty rezerwy jajnikowej. Torebkę taką jest trudno usunąć, jej usunięciu często towarzyszy krwawienie, które trzeba zatamować najczęściej używając koagulacji. Jeżeli jest to wykonane punktowo i z wyczuciem zwykle nie ma dużego problemu, aczkolwiek może dojść do dodatkowego uszkodzenia rezerwy jajnikowej. Problem jest również z dużymi torbielami powyżej 5-6 cm, gdzie wyłuszczając torebkę jajnika możemy w znaczny sposób uszkodzić tkankę jajnikową. Wówczas można skorzystać z leczenia dwustopniowego lub waporyzacji torbieli. Leczenie dwustopniowe polega na punkcji i odessaniu torbieli, włączeniu leczenia hormonalnego na 3 miesiące i ponownej operacji, przy której torbiel może być wyłuszczona lub zwaporyzowana zwiększając szansę na zachowanie rezerwy jajnikowej. Waporyzacja polega na usunięciu ognisk endometrialnych z powierzchni wewnętrznej torebki za pomocą noża plazmowego lub lasera. Przy dużych zmianach istnieje ryzyko nieusunięcia zmian w 100%, zwiększa jednak szanse na zachowanie rezerwy jajnikowej. 
 
Zmiany głęboko naciekające trzeba wyciąć. Waporyzacja i koagulacja nie zastąpią wycięcia w żadnym stopniu. Zmiany głęboko naciekające trzeba dobrze odpreparować, uwolnić zrosty i dokładnie wyciąć w granicach zdrowej tkanki. Jest to najbardziej zaawansowana forma leczenia endometriozy. Leczenie odbywa się w najbliższym sąsiedztwie (bądź je też nacieka) moczowodów, nerwów, dużych naczyń krwionośnych. Wymaga często obecności chirurga lub/i urologa. Ze względu na poziom zaawansowania i ryzyka operacji powinno odbywać się tylko w ośrodkach specjalizujących się leczeniem endometriozy. 
 

Jakie czynniki zwiększają skuteczność leczenia? 

Leczenie operacyjne endometriozy wymaga dobrego sprzętu chirurgicznego, dobrej wizji (laparoskop), ale przede wszystkim wykwalifikowanego operatora i spójnego, harmonijnego zespołu ginekolog-chirurg-urolog. Dlatego też w krajach niemieckojęzycznych, gdzie powstała duża sieć certyfikowanych centrów endometriozy, dąży się do tego, żeby właśnie tam były kierowane pacjentki z podejrzeniem i ze stwierdzoną endometriozą. Organizacje certyfikujące zdają sobie sprawę z roli doświadczenia operatora i konsekwencji jakości przeprowadzonych operacji, dlatego też stale podnoszą kryteria certyfikacji. W ten sposób jednak można zapewnić maksymalne efekty leczenia, czyli poprawę dolegliwości bólowych i płodności. W Polsce brakuje nadal organizacji sprawującej pieczę nad jakością leczenia endometriozy, nie tylko operacyjnego. Do tego wszystkie znane mi jednostki wyspecjalizowane w leczeniu endometriozy znajdują się w sektorze prywatnym. Leczenie operacyjne finansują pacjentki niestety z własnej kieszeni, a leczenie nie jest tanie, bo zaczyna się od 10 tyś. zł, a przy bardzo zaawansowanej endometriozie może sięgać kilkudziesięciu tyś zł. 
Oceń ten artykuł:
(31)

AUTOR:

lek. med. Jan Olek - ginekolog. Zastępca ordyna­­tora w Szpi­­talu św. Józefa w Dor­t­mu­n­dzie. Na codzień zajmuje się lecze­niem opera­cyjnym endome­triozy oraz innych schorzeń kobie­cych w wieku rozrod­czym. Założy­ciel Centrum Endome­triozy w Szpitalu św. Józefa w Dort­mun­dzie oraz współzałożyciel Kliniki Miracolo.

Zainteresują Cię również:

Progesteron - dlaczego jest tak ważny podczas starań o dziecko?

Progesteron to jeden z najważniejszych hormonów dla kobiecej płodności. Jaką rolę odgrywa przy zapłodnieniu i we wczesnej ciąży? Jakie są normy i co się dzieje, kiedy stężenie progesteronu jest za niskie? Jak wygląda leczenie luteiną dopochwową i doustną? 

CZYTAJ WIĘCEJ

Smog - czy zagraża płodności i czy warto się chronić?

Polska jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów na świecie. To niestety przykry fakt. Jesteśmy świadomi, że smog negatywnie wpływa na nasz organizm - płuca, serce. Ale czy może również upośledzać naszą płodność? Czy może dodatkowo obniżać parametry nasienia? Czy możemy mądrze się przed tym zabezpieczać, czy to już histeria? Zadaliśmy to pytanie ekspertom, przeczytaj co usłyszeliśmy!  

CZYTAJ WIĘCEJ

13 faktów na temat płodności kobiety, które powinnaś wiedzieć starając się zajść  w ciążę

Być może dopiero rozpoczęłaś starania o dziecko i chciałabyś dowiedzieć się podstawowych informacji na temat owulacji. Być może starasz się zajść w ciążę już od pewnego czasu, a pomimo to niektóre sprawy dotyczące cyklu miesiączkowego kobiety nie są dla ciebie jasne. Tutaj znajdziesz 13 najważniejszych faktów, które warto wiedzieć na temat płodności kobiety. Jak długo trwa przeciętny cykl kobiety, kiedy szanse na zapłodnienie maleją i jak rozpoznać, że ciało przygotowuje się do owulacji?

CZYTAJ WIĘCEJ
Fundusze Europejskie: Inteligentny Rozwój Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Projekt OvuFriend: "Opracowanie nowych w skali światowej rozwiązań w obszarze uczenia maszynowego wspierających w planowaniu rodziny i pokonywaniu problemu niepłodności" współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Inteligentny Rozwój 2014-2020.

UTWÓRZ KONTO

Twoje dane są u nas bezpieczne. Nigdy nie udostępnimy nikomu Twojego adresu e-mail ani bez Twojego pozwolenia nie będziemy wysyłać do Ciebie wiadomości. My również nie lubimy spamu!

Twój adres e-mail: 
OK Anuluj
Dziękujemy za dołączenie do OvuFriend!

Wysłaliśmy do Ciebie wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Aby aktywować konto przejdź do swojej poczty email , a następnie kliknij na link aktywacyjny, który do Ciebie wysłaliśmy.

Jeśli nie widzisz naszej wiadomości, zajrzyj proszę do folderu Spam.

OK (15)