Niepłodność u mężczyzn - najczęstsze przyczyny. Kiedy warto wykonać badanie nasienia?

Niepłodność u mężczyzn - jakie są jej najczęstsze przyczyny? W jaki sposób można je wykryć i jak przebiega diagnostyka u mężczyzn? W odróżnieniu od niepłodności kobiet, która w społeczeństwie jest już co raz bardziej oswajana i co raz więcej się o nim mówi, niepłodność męska niestety w dalszym ciągu jest tematem bardzo wstydliwym i często przemilczanym.

Gdy para rozpoczyna starania o dziecko, to zazwyczaj kobieta chętniej i szybciej poddaje się badaniom i testom - leczenie skupia się na kobiecie, a dopiero kolejnym krokiem, często niemalże ostatecznym, jest badanie nasienia i leczenie mężczyzny. Warto jednak pamiętać, że problem z poczęciem dziecka jest problemem obojga partnerów, dlatego diagnostykę i ewentualne leczenie należy rozpocząć równocześnie.  Zatem jeśli staracie się o dziecko powyżej 12 miesięcy (lub powyżej 6 miesięcy w przypadku kobiety powyżej 35 roku życia) i pomimo regularnego współżycia nadal nie jesteś w ciąży, porozmawiaj i zachęć swojego partnera do wspólnej wizyty u lekarza specjalisty - na początek może to być lekarz ginekolog, który pokieruje was i zleci wam dalsze badania, przeczytaj więcej o badaniach nasienia.

kobieta  i mężczyznaPrzyczyny niepłodności u mężczyzn są zazwyczaj dużo łatwiej zdiagnozować niż u kobiet (u kobiety wiele badań należy robić w określonym dniu cyklu), jednak większość kobiecych problemów dużo łatwiej jest leczyć niż w przypadku mężczyzn. Niepłodność męska może być bardzo skutecznie leczona, ale zazwyczaj wymaga więcej czasu- sposoby na zwiększenie męskiej płodności.

Niepłodność u mężczyzn - diagnostyka

Diagnostyka niepłodności u mężczyzn obejmuje zazwyczaj:

  • badanie nasienia (najważniejsze badanie diagnostyczne męskiej niepłodności) rozszerzone o badanie obecności przeciwciał plemnikowych w nasieniu,
  • badanie fizykalne przeprowadzone przez lekarza urologa,
  • badania obrazowe (przede wszystkim badanie USG),
  • oraz w przypadku braku plemników w nasieniu wykonanie biopsji jąder, która pomaga ustalić, czy w męskich gonadach występują komórki plemnikotwórcze.

Do najczęstszych problemów leżących po stronie mężczyzn utrudniających parom zajście w ciążę należą:

Zaburzenia związane z jakością spermy

Duża część męskich problemów z poczęciem spowodowana jest wadami nasienia, to znaczy zbyt małą ruchliwością plemników, zbyt małą ilością plemników lub zmianami w budowie plemników. Wbrew temu, co kiedyś sądzono, najważniejszym parametrem określającym płodność mężczyzny jest ruchliwość plemników, a nie ich liczba.

Niepokojące objawy:

  • zaburzenia związane z jakością spermy nie dają żadnych odczuwalnych objawów. Aby stwierdzić wady nasienia należy wykonać badanie nasienia.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • podawanie leków stymulujących płodność,
  • inseminacja domaciczna kobiety pod warunkiem, że ilość i ruchliwość plemników jest dostatecznie dobra do tego celu.

 

Niedrożny nasieniowód / niedrożne nasieniowody

U niektórych mężczyzn problem niepłodności wynika z niedrożności przewodów wyprowadzających nasienie. Niedrożność nasieniowodów może być zarówno wrodzona jak i wynikać z przebytych chorób przenoszonych drogą płciową i chronicznych stanów zapalnych.

Niepokojące objawy:

  • niedrożność nasieniowodów nie daje żadnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • chirurgiczne usuwanie niedrożności,
  • pobranie plemników z kanalika nasiennego albo jądra.

Żylaki powrózka nasiennego (łac. varicocele)

Schorzenie to, podobnie jak znane prawie każdemu żylaki kończyn dolnych, polega na powiększaniu żył, ale nie w nogach tylko w mosznie. Problem ten dotyka stosunkowo młodych mężczyzn i jest jedną z częstszych przyczyn problemów z płodnością. Aż 15% wszystkich problemów z zajściem w ciążę spowodowanych jest właśnie żylakami powrózka nasiennego. Żylaki powodują przegrzanie i niedotlenienie jąder, przez co przyczyniają się do zaburzeń ich pracy i tym samym do upośledzenia produkcji spermy.

Niepokojące objawy:

  • przez dłuższy czas brak objawów,
  • później pojawić się może uczucie ciążenia w okolicach pachwiny i moszny, nasilające się w pozycji stojącej lub leżącej,
  • wyczuwane palcami zgrubienia żył,
  • uczucie ciepła i „palenia” w jądrach.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • operacja usunięcia żylaków.

Wrodzone i nabyte wady narządów płciowych

Wady narządów płciowych mężczyzn mogą stanowić również dużą przeszkodę w zapłodnieniu, ponieważ mogą prowadzić do braku lub zaburzeń w produkcji plemników. Do wad narządów płciowych można zaliczyć między innymi: brak jednego lub obu jąder, jądro umieszczone poza moszną, nieprawidłowe funkcjonowanie jąder, nowotwory jąder.

Niepokojące objawy:

  • Z wyjątkiem widocznych zmian (np. brak jądra), wady narządów płciowych zazwyczaj nie dają żadnych odczuwalnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • dobierane w zależności od wady narządów i problemu z płodnością jakie to generuje.

Problemy o podłożu autoimmunologicznym - choroba autoimmunologiczna

Zdarza się, że ciało mężczyzny wytwarza przeciwciała antyplemnikowe, które niszczą i upośledzają funkcje plemników. Przeciwciała antyplemnikowe powodują zlepianie się plemników obniżając tym samym ich ruchliwość i utrudniając im dotarcie do komórki jajowej. Przyczyny wytwarzania przeciwciał nie są znane, ale częściej występują u mężczyzn z niedrożnością dróg wyprowadzających nasienie, urazami jąder oraz przebytymi ostrymi stanami zapalnymi i infekcjami układu rodnego.

Niepokojące objawy:

  • problemy o podłożu autoimmunologicznym nie dają żadnych odczuwalnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • inseminacja domaciczna kobiety pod warunkiem, że ruchliwość plemników jest do tego dostatecznie dobra,
  • podawanie leków blokujących wytwarzanie konkretnych przeciwciał.

Inne przyczyny niepłodności

Do pozostałych czynników, które mogą obniżać płodność u mężczyzn i tym samym znacznie wydłużyć czas oczekiwania na dziecko, należą:

  • zanieczyszczenie środowiska (np. toksyny, barwniki, metale, środki ochrony roślin),
  • przegrzewanie okolic narządów płciowych,
  • niewłaściwe nawyki i styl życia (palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu, otyłość, stres, niewłaściwa dieta),
  • stosowanie niektórych leków (duże dawki androgenów, kortykosterydów i chininy, morfina),
  • choroby innych układów (zapalenie nerek, cukrzyca, niedokrwistość, choroby wątroby),
  • infekcje (np. choroby przenoszone drogą płciową, powikłania po śwince),
  • przebyta chemioterapia i radioterapia.

Jednym z aspektów, który jest często pomijany w diagnostyce niepłodności (w szczególności w przypadku mężczyzn) jest aspekt psychologiczny. Problemy z płodnością mogą wpływać na wszystkie sfery życia mężczyzny. Mogą powodować stres, lęk, bezsilność i spadek poczucia własnej wartości. Trudności w radzeniu sobie z tymi emocjami, mogą prowadzić do depresji. A jak wykazały badania, jeśli partner zmaga się z depresją, szanse pary na uzyskanie ciąży spadają nawet o 60%! W takiej sytuacji warto poszukać dobrego psychologa - specjalisty, który pomoże uporać się z trudnymi emocjami. 

Warto pamiętać, że około 25-30% problemów z płodnością męską pozostaje niewyjaśniona tzw. niepłodność idiopatyczna.  Oznacza to, że albo nie została znaleziona główna przyczyna problemów z płodnością albo w danym przypadku istnieje wiele czynników wpływających na trudności z poczęciem dziecka.

Oceń ten artykuł:
(3)

AUTOR:

Redakcja OvuFriend, konsultacja medyczna dr hab. med. Iwona Szymusik - specjalista położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Członkini Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG), Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (PTMR), Europejskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (ESHRE) oraz Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (ASRM). Specjalizuje się w leczeniu niepłodności, endokrynologii ginekologicznej, zachowaniu zdolności prokreacyjnych (oncofertility), w metodach wspomaganej prokreacji oraz w prowadzeniu ciąży.

oliwka 3.03.2016, 20:23
chyba najgorsze w męskich dolegliwościach jes to, że w większości nie ma kompletnie żadnych objawów ;/ u siebie możemy zaobserwować nieregularne miesiączki, bolesne, problemy z owulacją, ze śluzem - no mnóstwo rzeczy. A nasi biedni mężczyźni nnie mają żadnych dolegliwości :( no nic pozostają tylko badania, badania i jeszcze raz badania
Karina777 11.08.2016, 09:26
Oliwka, dokładnie tak samo uważam… my zazwyczaj wiemy, w które dni jesteśmy płodne, natomiast mężczyźni nie. My staraliśmy się o dziecko 16 miesięcy, na szczęście obyło się bez lekarzy. Pomógł navitin, tygodniowe wakacje i oderwanie od codziennych stresów ;)
fiszblu 24.07.2020, 14:05
Witam. A czy fenyloketonuria u mężczyzny może mieć jakiś wpływ na niepłodność?

Zainteresują Cię również:

Pomagając szczęściu, czyli jak szybko zajść  w ciążę

Czy jest coś, co możesz zrobić, by zwiększyć swoje szanse na zajście w ciążę? Co może pomóc? Optymalny czas współżycia, „akrobacje łóżkowe” czy zdrowa dieta? Przeczytaj na co warto zwrócić uwagę starając się o dziecko, jakie są sposoby na zwiększenie szans na zajście w ciążę, a co najlepiej odłożyć na bok i skupić myśli na czymś innym.

CZYTAJ WIĘCEJ

Pierwsza wizyta w klinice leczenia niepłodności – jak się przygotować?

Nadszedł ten czas - przed Wami pierwsza wizyta w kierunku diagnostyki problemów z płodnością. Jak wygląda? Na co się przygotować? Czy przed wizytą warto wykonać wstępne badania? Jakie znaczenie mają obserwacje cyklu miesiączkowego podczas diagnostyki? Jak wygląda wywiad medyczny? 

CZYTAJ WIĘCEJ

Starania o dziecko i ciąża po poronieniu - prawdziwe historie ♡

"Prawdziwe historie kobiet starających się o dziecko" - opowieść o Karolinie, która doświadczyła bolesnej straty w 21. tygodniu ciąży... Jak sama mówi: wszystko układało się idealnie, nic nie wskazywało na to, że coś może być nie tak. "Starania o dziecko i ciąża po poronieniu" -  o bólu, bezsilności, traumie, ale również o pięknym odrodzeniu, niegasnącej nadziei i szczęśliwym zakończeniu. 

CZYTAJ WIĘCEJ
Fundusze Europejskie: Inteligentny Rozwój Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego