Niepłodność u mężczyzn - najczęstsze przyczyny. Kiedy warto wykonać badanie nasienia?

Niepłodność u mężczyzn - jakie są jej najczęstsze przyczyny? W jaki sposób można je wykryć i jak przebiega diagnostyka u mężczyzn? W odróżnieniu od niepłodności kobiet, która w społeczeństwie jest już co raz bardziej oswajana i co raz więcej się o nim mówi, niepłodność męska niestety w dalszym ciągu jest tematem bardzo wstydliwym i często przemilczanym.

Gdy para rozpoczyna starania o dziecko, to zazwyczaj kobieta chętniej i szybciej poddaje się badaniom i testom - leczenie skupia się na kobiecie, a dopiero kolejnym krokiem, często niemalże ostatecznym, jest badanie nasienia i leczenie mężczyzny. Warto jednak pamiętać, że problem z poczęciem dziecka jest problemem obojga partnerów, dlatego diagnostykę i ewentualne leczenie należy rozpocząć równocześnie.  Zatem jeśli staracie się o dziecko powyżej 12 miesięcy (lub powyżej 6 miesięcy w przypadku kobiety powyżej 35 roku życia) i pomimo regularnego współżycia nadal nie jesteś w ciąży, porozmawiaj i zachęć swojego partnera do wspólnej wizyty u lekarza specjalisty - na początek może to być lekarz ginekolog, który pokieruje was i zleci wam dalsze badania, przeczytaj więcej o badaniach nasienia.

kobieta  i mężczyznaPrzyczyny niepłodności u mężczyzn są zazwyczaj dużo łatwiej zdiagnozować niż u kobiet (u kobiety wiele badań należy robić w określonym dniu cyklu), jednak większość kobiecych problemów dużo łatwiej jest leczyć niż w przypadku mężczyzn. Niepłodność męska może być bardzo skutecznie leczona, ale zazwyczaj wymaga więcej czasu- sposoby na zwiększenie męskiej płodności.

Niepłodność u mężczyzn - diagnostyka

Diagnostyka niepłodności u mężczyzn obejmuje zazwyczaj:

  • badanie nasienia (najważniejsze badanie diagnostyczne męskiej niepłodności) rozszerzone o badanie obecności przeciwciał plemnikowych w nasieniu,
  • badanie fizykalne przeprowadzone przez lekarza urologa,
  • badania obrazowe (przede wszystkim badanie USG),
  • oraz w przypadku braku plemników w nasieniu wykonanie biopsji jąder, która pomaga ustalić, czy w męskich gonadach występują komórki plemnikotwórcze.

Do najczęstszych problemów leżących po stronie mężczyzn utrudniających parom zajście w ciążę należą:

Zaburzenia związane z jakością spermy

Duża część męskich problemów z poczęciem spowodowana jest wadami nasienia, to znaczy zbyt małą ruchliwością plemników, zbyt małą ilością plemników lub zmianami w budowie plemników. Wbrew temu, co kiedyś sądzono, najważniejszym parametrem określającym płodność mężczyzny jest ruchliwość plemników, a nie ich liczba.

Niepokojące objawy:

  • zaburzenia związane z jakością spermy nie dają żadnych odczuwalnych objawów. Aby stwierdzić wady nasienia należy wykonać badanie nasienia.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • podawanie leków stymulujących płodność,
  • inseminacja domaciczna kobiety pod warunkiem, że ilość i ruchliwość plemników jest dostatecznie dobra do tego celu.

 

Niedrożny nasieniowód / niedrożne nasieniowody

U niektórych mężczyzn problem niepłodności wynika z niedrożności przewodów wyprowadzających nasienie. Niedrożność nasieniowodów może być zarówno wrodzona jak i wynikać z przebytych chorób przenoszonych drogą płciową i chronicznych stanów zapalnych.

Niepokojące objawy:

  • niedrożność nasieniowodów nie daje żadnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • chirurgiczne usuwanie niedrożności,
  • pobranie plemników z kanalika nasiennego albo jądra.

Żylaki powrózka nasiennego (łac. varicocele)

Schorzenie to, podobnie jak znane prawie każdemu żylaki kończyn dolnych, polega na powiększaniu żył, ale nie w nogach tylko w mosznie. Problem ten dotyka stosunkowo młodych mężczyzn i jest jedną z częstszych przyczyn problemów z płodnością. Aż 15% wszystkich problemów z zajściem w ciążę spowodowanych jest właśnie żylakami powrózka nasiennego. Żylaki powodują przegrzanie i niedotlenienie jąder, przez co przyczyniają się do zaburzeń ich pracy i tym samym do upośledzenia produkcji spermy.

Niepokojące objawy:

  • przez dłuższy czas brak objawów,
  • później pojawić się może uczucie ciążenia w okolicach pachwiny i moszny, nasilające się w pozycji stojącej lub leżącej,
  • wyczuwane palcami zgrubienia żył,
  • uczucie ciepła i „palenia” w jądrach.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • operacja usunięcia żylaków.

Wrodzone i nabyte wady narządów płciowych

Wady narządów płciowych mężczyzn mogą stanowić również dużą przeszkodę w zapłodnieniu, ponieważ mogą prowadzić do braku lub zaburzeń w produkcji plemników. Do wad narządów płciowych można zaliczyć między innymi: brak jednego lub obu jąder, jądro umieszczone poza moszną, nieprawidłowe funkcjonowanie jąder, nowotwory jąder.

Niepokojące objawy:

  • Z wyjątkiem widocznych zmian (np. brak jądra), wady narządów płciowych zazwyczaj nie dają żadnych odczuwalnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • dobierane w zależności od wady narządów i problemu z płodnością jakie to generuje.

Problemy o podłożu autoimmunologicznym - choroba autoimmunologiczna

Zdarza się, że ciało mężczyzny wytwarza przeciwciała antyplemnikowe, które niszczą i upośledzają funkcje plemników. Przeciwciała antyplemnikowe powodują zlepianie się plemników obniżając tym samym ich ruchliwość i utrudniając im dotarcie do komórki jajowej. Przyczyny wytwarzania przeciwciał nie są znane, ale częściej występują u mężczyzn z niedrożnością dróg wyprowadzających nasienie, urazami jąder oraz przebytymi ostrymi stanami zapalnymi i infekcjami układu rodnego.

Niepokojące objawy:

  • problemy o podłożu autoimmunologicznym nie dają żadnych odczuwalnych objawów.

Potencjalne rozwiązania na zajście w ciążę:

  • inseminacja domaciczna kobiety pod warunkiem, że ruchliwość plemników jest do tego dostatecznie dobra,
  • podawanie leków blokujących wytwarzanie konkretnych przeciwciał.

Inne przyczyny niepłodności

Do pozostałych czynników, które mogą obniżać płodność u mężczyzn i tym samym znacznie wydłużyć czas oczekiwania na dziecko, należą:

  • zanieczyszczenie środowiska (np. toksyny, barwniki, metale, środki ochrony roślin),
  • przegrzewanie okolic narządów płciowych,
  • niewłaściwe nawyki i styl życia (palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu, otyłość, stres, niewłaściwa dieta),
  • stosowanie niektórych leków (duże dawki androgenów, kortykosterydów i chininy, morfina),
  • choroby innych układów (zapalenie nerek, cukrzyca, niedokrwistość, choroby wątroby),
  • infekcje (np. choroby przenoszone drogą płciową, powikłania po śwince),
  • przebyta chemioterapia i radioterapia.

Jednym z aspektów, który jest często pomijany w diagnostyce niepłodności (w szczególności w przypadku mężczyzn) jest aspekt psychologiczny. Problemy z płodnością mogą wpływać na wszystkie sfery życia mężczyzny. Mogą powodować stres, lęk, bezsilność i spadek poczucia własnej wartości. Trudności w radzeniu sobie z tymi emocjami, mogą prowadzić do depresji. A jak wykazały badania, jeśli partner zmaga się z depresją, szanse pary na uzyskanie ciąży spadają nawet o 60%! W takiej sytuacji warto poszukać dobrego psychologa - specjalisty, który pomoże uporać się z trudnymi emocjami. 

Warto pamiętać, że około 25-30% problemów z płodnością męską pozostaje niewyjaśniona tzw. niepłodność idiopatyczna.  Oznacza to, że albo nie została znaleziona główna przyczyna problemów z płodnością albo w danym przypadku istnieje wiele czynników wpływających na trudności z poczęciem dziecka.

Oceń ten artykuł:
(3)

AUTOR:

Redakcja OvuFriend, konsultacja medyczna dr hab. med. Iwona Szymusik - specjalista położnictwa i ginekologii, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Członkini Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG), Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (PTMR), Europejskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (ESHRE) oraz Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu (ASRM). Specjalizuje się w leczeniu niepłodności, endokrynologii ginekologicznej, zachowaniu zdolności prokreacyjnych (oncofertility), w metodach wspomaganej prokreacji oraz w prowadzeniu ciąży.

oliwka 3.03.2016, 20:23
chyba najgorsze w męskich dolegliwościach jes to, że w większości nie ma kompletnie żadnych objawów ;/ u siebie możemy zaobserwować nieregularne miesiączki, bolesne, problemy z owulacją, ze śluzem - no mnóstwo rzeczy. A nasi biedni mężczyźni nnie mają żadnych dolegliwości :( no nic pozostają tylko badania, badania i jeszcze raz badania
Karina777 11.08.2016, 09:26
Oliwka, dokładnie tak samo uważam… my zazwyczaj wiemy, w które dni jesteśmy płodne, natomiast mężczyźni nie. My staraliśmy się o dziecko 16 miesięcy, na szczęście obyło się bez lekarzy. Pomógł navitin, tygodniowe wakacje i oderwanie od codziennych stresów ;)

Zainteresują Cię również:

Diagnostyka problemów z płodnością - krok po kroku

Niepłodności nikt się nie spodziewa, a jednak dotyka ona około 1,5 miliona polskich par rocznie. To bardzo dużo! Jakie są najczęstsze przyczyny niepłodności? Kiedy warto rozpocząć diagnostykę i jakie badania zrobić na początek?

CZYTAJ WIĘCEJ

Inseminacja (IUI) koszt i wskazania. Jaka jest skuteczność inseminacji?

Inseminacja domaciczna jest zabiegiem mającym na celu, ułatwienie zapłodnienia, poprzez skrócenie drogi, jaką mają do pokonania plemniki do komórki jajowej. Czy warto ją wykonać, jaki jest koszt i przy jakich schorzeniach odnotowuje się najlepsze rezultaty? Przeczytaj również jakie badania należy wykonać przed inseminacją i jak się do niej przygotować. 

CZYTAJ WIĘCEJ

Stres oksydacyjny w plemnikach jako przyczyna męskiej niepłodności

Wiadomo, że stres może mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Ale co ma wspólnego stres oksydacyjny z plemnikami? Czy może być on przyczyną męskiej niepłodności? Dowiedz się, skąd bierze się stres oksydacyjny oraz jak diagnozuje się jego obecność w męskim nasieniu?

CZYTAJ WIĘCEJ
Fundusze Europejskie: Inteligentny Rozwój Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Projekt OvuFriend: "Opracowanie nowych w skali światowej rozwiązań w obszarze uczenia maszynowego wspierających w planowaniu rodziny i pokonywaniu problemu niepłodności" współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Inteligentny Rozwój 2014-2020.