Stres oksydacyjny w plemnikach jako przyczyna męskiej niepłodności

Stres oksydacyjny, inaczej nazywany strese tlenowym może być dużym zagrożeniem dla organizmu. W przypadku mężczyzn tego typu stres może wpływać na płodność i obniżać jakość męskiego nasienia. Czy można zatem wykryć, że przyczyną niepowodzeń podczas prób zajścia w ciążę jest właśnie stres oksydacyjny?
 

Stres oksydacyjny przyczynia się do braku równowagi w organizmie

 
Co sekundę w każdej komórce naszego ciała zachodzi szereg skomplikowanych reakcji chemicznych. Zjawisko to nazywamy metabolizmem komórkowym, a inaczej przemianą materii. Produktem ubocznym metabolizmu komórkowego są różne mniej lub bardziej szkodliwe substancje. Wśród nich znajdziemy m.in. reaktywne formy tlenu (RFT, ang. ROS), czyli niewielkie cząsteczki, które powszechnie nazywane są wolnymi rodnikami (oksydantami). Niewielkie ilości reaktywnych form tlenu są nam potrzebne do zachowania procesów życiowych. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy mamy ich za dużo.
 
Na szczęście ludzki organizm w toku ewolucji wykształcił liczne systemy antyoksydacyjne, które mają zapobiegać nadmiarowi wolnych rodników. W taki system wyposażone są także męskie plemniki. Niestety czasem jednak i one zawodzą i równowaga pomiędzy ilością reaktywnych form tlenu a zdolnością do ich usuwania przez system antyoksydacyjny zostaje zachwiana. Taką sytuację nazywamy właśnie stresem oksydacyjnym. Niestety działa on bardzo destrukcyjnie na komórki, uszkadzając je i uśmiercając. Przeczytaj, jak radzić sobie ze stresem podczas przedłużających się starań o dziecko.
 

Czy stres oksydacyjny wpływa bezpośrednio na plemniki? 

 
Nasienie samo w sobie jest źródłem wolnych rodników. Powstają one m.in. w mitochondriach i błonie komórkowej plemników. Oczywiście ich ilość jest ściśle kontrolowana przez system antyoksydacyjny. Zastanawiacie się pewnie, po co plemnikom wolne rodniki? Może to Was zdziwi, ale ich rola jest znacząca. Uczestniczą bowiem w najważniejszych etapach całego procesu zapłodnienia, takich jak uzdatnianie plemników (kapacytacja), czy ich łączenie się z komórką jajową. Ale jak wiadomo, co za dużo, to niezdrowo. Nadmiar reaktywnych form tlenu będzie miał bardzo niekorzystny wpływ na plemniki. Naukowcy nie mają co do tego najmniejszych wątpliwości – stres oksydacyjny upośledza funkcje męskich komórek rozrodczych. Spada ich liczba, ruchliwość, mają zaburzenia genetyczne i nieprawidłowości w budowie. Niestety im mniejsza liczba sprawnych plemników, tym mniejsze szanse na poczęcie dziecka. 

Najczęstsze przyczyny stresu oksydacyjnego

 
Wśród czynników wywołujących stres oksydacyjny dominują czynniki środowiskowe, a więc nasz styl życia. Szczególną uwagę zwraca się na przyjmowane używki, w tym szczególnie palenie papierosów. Z badań bowiem wynika, że nałogowi palacze mają w organizmie znacznie więcej reaktywnych form tlenu niż osoby niepalące. Ich organizm gorzej radzi sobie ze zwalczaniem wolnych rodników ze względu na niższy poziom naturalnych antyoksydantów, m.in. cynku, witaminy E oraz vit. C. Gdy mężczyzna pali, toksyczne substancje zawarte w dymie papierosowym przenikają do jego układu rozrodczego i wchodzą w interakcje z plazmą nasienia. W efekcie plemniki poruszają się wolniej, są bardziej podatne na uszkodzenia i mają skrócony czas życia. Czytaj więcej: o badaniach męskiego nasienia.
 
Palenie papierosów nie jest oczywiście jedynym czynnikiem podnoszącym poziom stresu oksydacyjnego w organizmie. Podobny efekt wywoła nadużywanie alkoholu, niezdrowa, wysokokaloryczna dieta (uboga w składniki odżywcze będące naturalnymi antyoksydantami) oraz otyłość i brak ruchu. Więcej wolnych rodników w organizmie będą mieli również mężczyźni narażeni na kontakt z różnego typu chemikaliami, metalami ciężkimi, pestycydami czy szkodliwym promieniowaniem oraz podwyższoną temperaturą. Przyczyną stresu oksydacyjnego może być też obecny w obrębie układu rozrodczego mężczyzny stan zapalny, a także takie choroby jak wnętrostwo, żylaki powrózka nasiennego, czy skręt jądra. 
 

Jak wykryć i sprawdzić poziom stresu w plemnikach? 

 
Jeszcze do niedawna stres oksydacyjny był problemem rzadko poruszanym w niepłodności męskiej, głownie z powodu jego niełatwej diagnostyki. Obecnie istnieją jednak szybkie i niezwykle precyzyjne testy pozwalające ocenić poziom stresu oksydacyjnego w nasieniu. Jednym z takich testów jest MIOXSYS. Zapewnia on szybki i kompleksowy pomiar jakościowy potencjału oksydacyjnego-redukcyjnego (sORP). W przypadku, gdy wynik testu jest nieprawidłowy, mężczyzna może zmieniając swój styl życia lub poddając się leczeniu, poprawić jakość swojego nasienia i kondycję plemników, co zwiększa tym samym szansę na poczęcie dziecka. Dowiedz się więcej, jak Twój partner może poprawić jakość nasienia za pomocą diety. 
 
Oceń ten artykuł:
(3)

AUTOR:

dr n.med. Wojciech Sierka - Starszy embriolog kliniczny ESHRE. Członek Towarzystwa Biologii Rozrodu. Od wielu lat zawodowo związany z Kliniką Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum. Członek Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE), Polskiego Towarzystwa Andrologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu.

Zainteresują Cię również:

7 zaskakujących rzeczy, o których możesz się dowiedzieć prowadząc kalendarz owulacji OvuFriend

Wydaje Ci się, że działanie kalendarza owulacji sprowadza się tylko do wyznaczania dni płodnych i terminu owulacji? Nic bardziej mylnego! Podczas prowadzenia obserwacji w kalendarzu OvuFriend możesz dowiedzieć się o rzeczach, które wspomogą Twoje starania o dziecko. Poznaj 7 zaskakujących rzeczy, o których możesz się dowiedzieć prowadząc kalendarz dni płodnych! 

CZYTAJ WIĘCEJ

"Nie mogę zajść w drugą ciążę" - czym jest niepłodność wtórna?

Gdy wspomnienia z porodu zaczną blednąć, a pierworodny synek lub córeczka wyrosną z etapu pieluch i kaszek, pojawienie się myśli o dalszym powiększeniu rodziny najprawdopodobniej będzie tylko kwestią czasu. Niestety, nie każdej kobiecie udaje się zajść w ciążę po raz drugi. Dlaczego tak się dzieje? Czym jest niepłodność wtórna i jak sobie z nią radzić? 

CZYTAJ WIĘCEJ

Ciąża po 40 - jak zwiększyć szanse na zajście w ciążę

Czy starania o ciążę po 40 roku życia różnią się? Na co zwrócić uwagę i jak zwiększyć swoje szanse? Przeczytaj 5 sprawdzonych sposobów na zwiększenie szans na zajście w ciążę po 40 roku życia. 

CZYTAJ WIĘCEJ
Fundusze Europejskie: Inteligentny Rozwój Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Projekt OvuFriend: "Opracowanie nowych w skali światowej rozwiązań w obszarze uczenia maszynowego wspierających w planowaniu rodziny i pokonywaniu problemu niepłodności" współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Inteligentny Rozwój 2014-2020.