Kobiety planujące ciążę, będące w ciąży i karmiące dziecko wymagają szczególnego traktowania. I nie chodzi tutaj tylko o specjalne względy, ale również o szczególne traktowanie organizmu poprzez dostarczanie odpowiednich składników odżywczych. W tych okresach kobieta ma zapotrzebowanie na ważne składniki, które przyczyniają się do właściwego rozwoju dziecka, ale również zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia kobiety.
Niestety wciąż pokutuje nie do końca precyzyjne przekonanie, że dopiero kobieta ciężarna potrzebuje specjalnego wsparcia w postaci diety lub suplementacji. Tymczasem już planując dziecko warto pomyśleć przynajmniej o dobrych nawykach żywieniowych i tak planować dietę, by była ona bogata w kwas foliowy, witaminę B12, D, żelazo, wapń, cynk, które biorą udział w procesie podziału komórek. Czasami jednak w nadmiarze informacji, trudno się odnaleźć. Czym zatem kierować się przy wyborze? Które składniki warto suplementować?
Suplementacja podczas starań o dziecko
Z EBM (Evidence Based Medicine, „Medycyna Oparta na Faktach”) wynika, że już planując ciążę i podczas starań o dziecko, należy pamiętać o folianach, najczęściej dostępnych w formie suplementów diety jako kwas foliowy, choć istnieją też preparaty z jego inną, dobrze przyswajalną formą.
Ponadto bardzo dobrym i wiarygodnym źródłem wiedzy są "Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących". To zbiór zaleceń opracowany przez wybitnych ekspertów, profesorów zajmujących się problematyką ciąży od wielu lat. Ich opracowanie powstało na bazie badań naukowych i jest uznawane za wzór, który oczywiście może być modyfikowany przez lekarza w zależności od stanu zdrowia kobiety.
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, sugerują, by podstawę stanowiła grupa poniższych składników:
- kwas foliowy: 0,4 mg na dobę;
- jod: 200–500 mikrogramów na dobę;
- witamina D3 – 2000 IU na dobę.
W zależności o diety, stanu zdrowia lub innych czynników, które wpływają na późniejszy rozwój płodu zalecają ponadto suplementację takimi składnikami jak:
- wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3: od 600 mg DHA, a w niektórych przypadkach 1000 mg dziennie;
- żelazo: dzienna zawartość w diecie 26–27 mg podczas ciąży;
- magnez: od 200 do 1000 mg na dobę (górna granica jest aż o 600 mg wyższa niż zalecana w Polsce najwyższa ilość magnezu w suplementach diety).
Suplementacja w ciąży
Czy istnieje jeden doskonały preparat dla kobiety ciężarnej? Wielu producentów może tak twierdzić, ale prawda jest bardziej złożona. Od strony praktycznej najwygodniej jest kupić podstawowy preparat wielowitaminowy dedykowany kobietom planującym ciążę, ciężarnym i matkom karmiącym. Jest nim na przykład suplement diety Witaminy i minerały prenatalne firmy Solgar.
Wygodniej jest uzupełnić go o dobry suplement diety z kwasami omega-3, który uwzględnia odpowiednią porcję dzienną kwasów DHA. Dzieje się tak między innymi dlatego, że łatwiej jest zmieniać porcję omega-3 w zależności od diety (jeśli dieta kobiety jest bogata np. w tłuste ryby, ilość kwasów omega-3 dostarczanych z suplementami może być mniejsza). Podobnie jest z witaminą D, której suplementowana ilość zmienia się zależnie od tego jak intensywnie wystawiamy naszą skórę na działanie promieni słonecznych. Witaminy i minerały najczęściej mają formę tabletki lub kapsułki, natomiast suplementy z tłuszczami mogą mieć formę płynną lub być zamknięte w miękkiej kapsułce.
Najważniejsze składniki podczas starań o dziecko, w czasie ciąży oraz przy karmieniu piersią
Składniki, które warto dostarczać organizmowi podczas tych wyjątkowych okresów w życiu każdej kobiety to:
- Białko,
- Chrom,
- Cynk,
- Foliany/kwas foliowy,
- Pozostałe witaminy z grupy B (B2, B6, B12, biotyna, cholina, inozytol, kwas pantotenowy, niacyna, tiamina),
- Glicyna,
- Jod,
- Karotenoidy,
- Kwas L-Asparginowy,
- Magnez,
- Mangan,
- Miedź,
- Selen,
- Wapń,
- Wielonienasycone kwasy tłuszczowe,
- Witamina C,
- Witamina D,
- Witamina E,
- Żelazo.
Należy jednak pamiętać, że w przypadku kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących decydujące zdanie na temat suplementacji ma lekarz. Może on ocenić stan zdrowia kobiety, płodu lub karmionego dziecka oraz przeprowadzić wywiad na temat sposobu żywienia i na tej podstawie odpowiednio dopasować suplementy.
Źródła:
1. Shah P.S., Ohlsson A., Effects of prenatal multi micronutrients supplementation on pregnancy outcomes a meta analysis. CMAJ. 2009, 180, 12-20.
2. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących. Ginekol Pol. 2014, 85, 395-399.
