Endometrium – bardzo ważne milimetry w życiu kobiety

Nazwa endometrium u niektórych kobiet budzi obawy. Zwłaszcza u tych, którym słowo to kojarzy się z endometriozą – poważną chorobą, powodującą między innymi niepłodność. Skojarzenie prawidłowe, ale spokojnie, endometrium to nie endometrioza. Czym zatem jest endometrium, a czym endometrioza? Jakie mogą być inne choroby endometrium i jak najczęściej się objawiają?

 

Endometrium, co to takiego?

Endometrium to błona śluzowa występująca w macicy. Ma je każda kobieta – od małej dziewczynki po panią w wieku pomenopauzalnym. Różni się jednak jego grubość. U dziewcząt, które nie wkroczyły jeszcze w okres dojrzewania, endometrium ma grubość od 0,3 do 0,5 mm. Kobiety po menopauzie powinny mieć endometrium o grubości ok. 5 mm, natomiast te, które stosują hormonalna terapię zastępczą – nie więcej niż 8 mm.

 

 

Inaczej wygląda to u kobiet w okresie rozrodczym. W ich przypadku grubość endometrium się waha – w pierwszej fazie cyklu osiąga 8-9 mm, a po owulacji jest grubsze. Jest tak, ponieważ endometrium składa się tu z dwóch warstw – podstawnej i czynnościowej. To właśnie warstwa czynnościowa przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej, dlatego w drugiej części cyklu, pod wpływem estrogenów i gestagenów grubość warstwy czynnościowej rośnie. Gdy nie dochodzi do zapłodnienia złuszcza się podczas miesiączki, a potem odradza się na nowo.

Mimo, że normalne jest wzrastanie endometrium w drugiej fazie cyklu, jego grubość jednak nie powinna przekroczyć 15 mm a u kobiety po menopauzie – 12 mm. Jeśli tak się stanie, należy skonsultować się z lekarzem i poszerzyć diagnostykę, aby wykluczyć raka endometrium. Mimo, że endometrium w fazie największego wzrostu ma nie więcej niż kilkanaście milimetrów grubości, może się z nim wiązać wiele chorób. 

Endometrioza

Polega na tym, że endometrium wydostaje się poza jamę macicy i może się znaleźć w obrębie jajników, jajowodów lub na powierzchni jamy otrzewnej – to najczęstsze miejsca występowania endometriozy. Zdarza się również, że komórki endometrium mogą się znaleźć w zupełnie nieoczekiwanych miejscach, np. w jelitach lub w płucach. Objawem pierwszego może być pojawianie się krwi w kale podczas miesiączki, symptomem drugiego jest plucie krwią. Coraz częstsze jest występowanie endometriozy w bliźnie po cięciu cesarskim. W większości przypadków jest to choroba bolesna, znacznie obniżająca komfort życia wielu kobiet. Ale ma też o wiele poważniejsze konsekwencje – w zaawansowanym stadium powstają torbiele endometrialne i zrosty, prowadzące m.in. do niedrożności jajowodów, co jest jedną z częstych przyczyn niepłodności. Leczenie jest trudne, ponieważ wszelkie środki farmakologiczne działają doraźnie i jedynie niwelują objawy. Najbardziej skuteczny jest tu zabieg wykonany nożem plazmowym.

Kobiety z endometriozą najczęściej zgłaszają się do lekarzy z powodu obfitych i bolesnych miesiączek, biegunki, nudności, wymiotów oraz bolesnych stosunków. Dolegliwości te pojawiają się zwykle wraz z nadchodzącą miesiączką, ale mogą występować również na przestrzeni całego cyklu. 

Jak współczesna medycyna radzi sobie z endometriozą? 

Leczenie endometriozy nie należy do łatwych (czytaj więcej: o metodach leczenia endometriozy). Dostępne na rynku farmaceutyki mają działanie krótkotrwałe i jedynie maskują objawy towarzyszące chorobie. Prędzej czy później, gdy endometrioza jest już zaawansowana, trzeba sięgnąć po leczenie operacyjne. Podstawowym narzędziem staje się laparoskopia. Minimalizacja ryzyka uszkodzenia okolicznych tkanek i obniżenia rezerwy jajnikowej możliwa jest, gdy w laparoskopii stosowane jest tak innowacyjne narzędzie jak nóż plazmowy. 

Plazma jest zjonizowaną materią, podobną do gazu, ale posiadającą zdolność przewodzenia prądu elektrycznego. Wytwarza pole elektromagnetyczne i reaguje z innymi, podobnymi polami. Dzięki wykorzystaniu zjawiska dobrego przewodzenia prądu wysokiej częstotliwości przez zjonizowany argon, zmniejsza ryzyko uszkodzenia okolicznych tkanek, umożliwiając chirurgom bardziej agresywną ingerencję a chowane ostrze, wzmocnione plazmą, pozwala na znacznie bardziej precyzyjne cięcie. Chirurgia plazmowa daje możliwość precyzyjnego usunięcia ognisk endometriozy, bez uszkodzenia rezerwy jajnikowej. Zabiegi przy użyciu plazmy są o wiele krótsze od innych, ponieważ precyzyjna aplikacja znacznie redukuje czas poświęcony na zabieg. Co ważniejsze – dają też o wiele lepsze efekty. 

Endometrioza obniża jakość oocytów

W oocytach pacjentek z zaawansowaną endometriozą, a więc w III lub IV stadium, obserwuje się pewne zmiany morfologiczne. Mają one m.in. cieńszą osłonkę oraz są wyposażone w mniejszą liczbę mitochondriów. Są to struktury odpowiedzialne za dostarczanie energii do komórki. Endometrioza zaburza także gospodarkę hormonalną w organizmie kobiety. Można zaobserwować niższe stężenie takich hormonów jak: AMH, FSH, LH, czy estradiol. Pojawia się jednak pytanie, czy tego typu nieprawidłowości mogą uniemożliwić zapłodnienie, a później implantację zarodka w macicy? Na razie nie ma na to jednoznacznych dowodów. Wielu specjalistów uważa jednak, że tak. 

Endometrioza a in vitro

Endometrioza jest chorobą, która nie tylko obniża jakość życia kobiety, ale też negatywnie wpływa na jej płodność. Nie oznacza to jednak, że kobiety dotknięte tym schorzeniem nie mają szansy spełnić marzenia o dziecku (czytaj więcej: endometrioza a ciąża).  

Endometrioza jest chorobą, która postępuje. Z roku na rok jakość oocytów u kobiety zmagającej się z tym schorzeniem spada. Jeśli naturalne próby zajścia w ciążę nie przynoszą rezultatu, warto rozważyć metody wspomaganego rozrodu. Jeszcze przed rozpoczęciem całej procedury komórki jajowe pobrane w trakcie punkcji dokładnie ogląda embriolog, dokładnie oceniając ich strukturę. Do procedury in vitro zawsze wybiera się najlepsze jakościowo komórki.  

Przy zaawansowanej endometriozie cały proces leczenia powinien być dobierany indywidualnie do pacjentki. Lekarz może zadecydować o zmianie schematu leczenia (modyfikacja protokołu stymulacji), włączyć kobiecie dodatkowe leki lub zlecić konkretne badania. 

Reasumując, oocyty kobiet z zaawansowaną endometriozą są bardzo często gorszej jakości, co może mieć niekorzystny wpływ na przebieg leczenia metodą in vitro. Niemniej jednak panie z zaawansowaną endometriozą zachodzą w ciążę i spełniają swoje marzenie o upragnionym macierzyństwie. 

Przerost endometrium

W wyniku braku równowagi pomiędzy estrogenami a progesteronem śluzówka macicy może być za bardzo pobudzona a komórki gruczołowe mogą nadmiernie się rozrastać i namnażać. Szczególnie u kobiet otyłych i stosujących leki zawierające estrogeny. Pogrubienie endometrium samo w sobie nie jest jeszcze chorobą ale może prowadzić do choroby nowotworowej. Konieczna jest więc diagnostyka. Należy wykonać biopsję i zbadać w warunkach laboratoryjnych pobrany fragment śluzówki. Jeśli okaże się że mimo zgrubienia nie występuje atypia endometrium, a komórki mają prawidłową budowę, ryzyko choroby nowotworowej jest niewielkie. W tym przypadku wystarczy leczenie hormonalne, a czasem zmiany mogą ustąpić nawet samoistnie.

Przerost endometrium atypowy jest stanem o wiele poważniejszym, ponieważ wiąże się z ryzykiem przekształcenia w raka błony śluzowej macicy. Przeważnie zdiagnozowanie tego typu rozrostu jest wskazaniem do profilaktycznego usunięcia macicy. Czasem jednak choroba dotyka kobiety, które zamierzają jeszcze urodzić dziecko. Wówczas stosuje się leczenie hormonalne lecz kobieta powinna być pod stałą kontrolą lekarską.

Atrofia endometrium

W przeciwieństwie do kobiet cierpiących na rozrost błony śluzowej macicy, u pacjentek z atrofią komórki endometrium zanikają, a błona śluzowa staje się zbyt cienka. I tutaj główną rolę odgrywają estrogeny, lecz w tym przypadku są one zbyt mało aktywne. Atrofia jest często spotykana u kobiet w wieku pomenopauzalnym. Ale cierpią na nią również kobiety w wieku rozrodczym, co powoduje u nich niepłodność, ponieważ w atroficznym endometrium nie jest w stanie zagnieździć się zapłodnione jajo. Schorzenie może być wynikiem przyjmowania leków hamujących działanie estrogenów ale mogą to być także zaburzenia hormonalne. Dlatego koniecznie należy skonsultować się z lekarzem, który po przeprowadzeniu szczegółowych badań dokładnie ustali, co jest przyczyną zaburzeń i podejmie dalsze odpowiednie działania.

Zapalenie błony śluzowej

Zapalenie endometrium objawia się plamieniami, krwawieniami i bólem podbrzusza. Czasem towarzyszy mu podwyższona temperatura ciała. W większości przypadków jest ono skutkiem powikłań poporodowych, łyżeczkowania jamy macicy, czy innych zabiegów ginekologicznych. Najczęściej dochodzi do niego w wyniku przeniesienia bakterii z pochwy do macicy. Nieleczone zapalenie endometrium może przekształcić się w zapalenie jajników i jajowodów. Jego efektem mogą być też zrosty, które powodują niedrożność jajowodów, a w rezultacie – niepłodność. Dlatego stanom zapalnym endometrium należy przeciwdziałać. Przede wszystkim, po każdym zabiegu czy porodzie, nie powinno się zapominać o wizytach kontrolnych. Należy też zasięgnąć porady lekarskiej przy bólu podbrzusza, plamieniach i nietypowym krwawieniu. Ostry stan zapalny śluzówki macicy przeważnie jest łatwy do rozpoznania dla ginekologa. Trudniej zdiagnozować zapalenie przewlekłe, gdzie konieczne jest przeprowadzenie badania histopatologicznego wyskrobin z jamy macicy.

Polipy endometrialne

Są to niewielkie fragmenty przerośniętej błony śluzowej, mające najczęściej kształt uszypułowany, czyli małego guzka na nóżce. Przyczyna ich powstawania nie jest dokładnie znana. Prawdopodobnie powstają wskutek zaburzeń hormonalnych. Polipy często utrudniają zajście w ciążę, a u tych, którym się to udało, są powodem poronień. Wykryć je można tylko podczas przezpochwowego badania USG. Leczenie niewielkich polipów endometrialnych rozpoczyna się od kilkumiesięcznej terapii hormonalnej. Kolejnym etapem postępowania jest diagnostyka inwazyjna (wyłyżeczkowanie jamy macicy lub histeroskopia umożliwiająca dodatkowo oglądnięcie jamy macicy). Mimo, że polipy są zmianami łagodnymi i rzadko przekształcają się w nowotwór, ryzyko takie istnieje. Dlatego, wszystkie polipy po ich usunięciu poddaje się badaniu mikroskopowemu. Jeżeli zawierają one komórki nowotworowe, konieczna jest histerektomia, czyli usunięcie macicy.

Oceń ten artykuł:
(3)

AUTOR:

dr n. med. Katarzyna Olszak Wąsik - specjalista ginekolog – położnik. Od kilku lat zawodowo związana z Kliniką Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum. Asystent w Klinice Ginekologii Położnictwa i Ginekologii Onkologicznej w Bytomiu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Członek polskich i zagranicznych towarzystw ginekologicznych.

Zainteresują Cię również:

6 składników, które mogą wesprzeć Twoją płodność i zwiększyć szanse na zajście w ciążę!

Dowiedz się, które składniki są ważne i istotne w kontekście płodności. Jakie produkty mogą zwiększać szanse na zajście w ciążę i tym samym przyśpieszać starania o dziecko? Poznaj proste i sprawdzone przepisy na zastosowanie 6 składników wspierających płodność!

CZYTAJ WIĘCEJ

Dieta Płodności w OvuFriend - jak otrzymać spersonalizowane zalecenia dietetyczne i przepisy na koktajle płodności?

Brak śluzu płodnego, endometrioza, nieregularne cykle, a może PCOS? Dieta Płodności w OvuFriend to spersonalizowane zalecenia dietetyczne i przepisy na koktajle płodności dopasowane idealnie do Ciebie i Twoich dolegliwości! Sprawdź instrukcję krok po kroku, jak otrzymać Dietę Płodności i zwiększyć szanse na zajście w ciążę. 

CZYTAJ WIĘCEJ

Histeroskopia skuteczna metoda diagnostyki i leczenia niepłodności

Histeroskopia to metoda, która pozwala wykryć i wyleczyć niektóre przyczyny niepłodności: polipy macicy, zrosty, mięśniaki. Histeroskopia diagnostyczna czy histeroskopia zabiegowa - kiedy warto zdecydować się na zabieg?  Jak wygląda histeroskopia? W którym momencie cyklu wykonuje się zabieg? Jakie mogą być skutki uboczne? 

CZYTAJ WIĘCEJ
Fundusze Europejskie: Inteligentny Rozwój Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Projekt OvuFriend: "Opracowanie nowych w skali światowej rozwiązań w obszarze uczenia maszynowego wspierających w planowaniu rodziny i pokonywaniu problemu niepłodności" współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Inteligentny Rozwój 2014-2020.

UTWÓRZ KONTO

Twoje dane są u nas bezpieczne. Nigdy nie udostępnimy nikomu Twojego adresu e-mail ani bez Twojego pozwolenia nie będziemy wysyłać do Ciebie wiadomości. My również nie lubimy spamu!

Twój adres e-mail: 
OK Anuluj
Dziękujemy za dołączenie do OvuFriend!

Wysłaliśmy do Ciebie wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Aby aktywować konto przejdź do swojej poczty email , a następnie kliknij na link aktywacyjny, który do Ciebie wysłaliśmy.

Jeśli nie widzisz naszej wiadomości, zajrzyj proszę do folderu Spam.

OK (15)